You are currently browsing the tag archive for the ‘ναρκισσισμός’ tag.

Fotor0914114318

Πριν από μερικές ημέρες στο facebook ξεκίνησε, και συνεχίζεται, ένας από τους γνωστούς μαραθώνιους ανταλλαγής προσκλήσεων για παράθεση καταλόγου με τα «Δέκα καλύτερά μου». Ο εν λόγω γύρος, το #bookchallenge, αφορούσε τα δέκα βιβλία που έχεις διαβάσει και σου έρχονται πρώτα στον νου. Οχι απαραιτήτως αυτά που θεωρείς σημαντικότερα, ωραιότερα, πιο ωφέλιμα κ.ο.κ., αλλά αυτά που ανακαλείς μέσα στα πρώτα δύο-τρία λεπτά από την πρόκληση-πρόσκληση. Αυτή η απαιτούμενη αυθορμησία μού φάνηκε πολύ ενδιαφέρουσα. Και ενέδωσα.

Παρέθεσα μία λίστα με τίτλους που ανέβλυσαν ακαριαία, με μια ελάχιστη ανάδευση της μνήμης. Γνώριζα ότι τέτοιες δημόσιες λίστες είναι, συνηθέστατα, μείγμα ναρκισσιστικής πόζας και υπολογισμένης αυτοπεριγραφής. Αλλά ήθελα να μετρηθώ, όσο ήταν δυνατόν, να δω πώς και πόσο ο ήδη χτισμένος δημόσιος εαυτός, η δημόσια εικόνα αποστειρωμένη από τα εν τω βάθει γούστα, φανερώνεται αυθόρμητα και αφτιασίδωτα. Πιέστηκα να καταγράψω χωρίς φίλτρο ό,τι ανέβλυσε πρώτο, ακατέργαστο.

Καθώς κοιτούσα την άλλη μέρα τη λίστα μου, διαπίστωνα ότι όλοι οι συγγραφείς ήταν αναμενόμενοι, και τα βιβλία. Ηταν μέσα στο μπουκέτο των προσωπικών εμμονών, καθώς ως γνωστόν, με την πρόοδο της ηλικίας, οι εμμονές συμπυκνώνονται και σκληραίνουν. Δεύτερη διαπίστωση: τα βιβλία που έρχονται πρώτα στον νου είναι αυτά που διάβασες σε σχετικά νεαρή ηλικία ή στην πρώτη ωριμότητα, και σε σφράγισαν· αυτά που σε εντυπωσίασαν, ακόμη κι αν δεν τα κατανοούσες τότε εν τω βάθει, αυτά που σε διαμόρφωσαν, ακόμη κι αν το αντελήφθης πολύ πολύ αργότερα. Προσέτι, βιβλία που σε γέμισαν χαρά, την άγρια χαρά του οδοιπόρου ερευνητή στον κόσμο του βιβλίου, βιβλία που πρόσφεραν την τόσο ιδιαίτερη απόλαυση της ανάγνωσης, το σέρφινγκ πάνω σε λέξεις, εικόνες, έννοιες, αισθήματα· τη δυσπερίγραπτη αίσθηση αμοιβαιότητας με τον συγγραφέα και την αίσθηση ότι ένα τέτοιο ερεθιστικό έργο θα ήθελες πολύ να το έχεις γράψει εσύ.

Πόσο ποικίλα και διαφορετικά είναι αυτά τα μυητήρια βιβλία τα αλησμόνητα… Πόσο διαφορετικοί οι κόσμοι που σε γοήτευσαν και που υπογείως σε συγκρότησαν. Ο αρχαϊκός παροξυσμός της Σαλαμπό και η μελλοντική δυστοπία του Ούμπικ, η flânerie στην αστική φαντασμαγορία και η πολύσημη σιωπή των ερειπιώνων, ο ερμητικός φιλόσοφος πλάι στον λυρικό και στον ηθογράφο, ο ρομαντικός μαζί με τον μεταφυσικό.

Το πιο σημαντικό: αν η ειλικρινής, η αυθόρμητη καταγραφή στο παιχνίδι «τα δέκα καλύτερά μου» κατορθώσει εντέλει να επιπλεύσει, να μην πνιγεί από τον πανίσχυρο ναρκισσισμό και τη δημόσια αυτοεικόνιση, τότε θα δούμε ότι συμφύρονται το υψηλό και το χαμηλό, το σοβαρό και το ελαφρό, το ποιοτικό και το λαϊκό· τέτοιες διακρίσεις παύουν να ισχύουν στον πράγματι προσωπικό Κανόνα. Ενα μυθιστόρημα διαβασμένο στα δεκατέσσερα, ένα κόμικς ή ένα ποίημα ρουφηγμένα στα είκοσι, έχουν μείνει σαν τατουάζ που δεν σβήνει, ακόμη και αν εν τω μεταξύ άλλαξαν τα γούστα, οι προσδοκίες, η παιδεία, η επίκτητη ικανότητα πρόσληψης, η κρίση, ακόμη κι αν οι ρυτίδες αλλοιώνουν το αρχικό σχήμα του τατουάζ.

Ολα τα μυητήρια βιβλία είναι μέρη ενός πολύτιμου οικοσυστήματος, μαζί με ξεθωριασμένες έγχρωμες φωτογραφίες, σημειωματάρια σχεδόν ακατανόητα, κάτι τυπογραφικά δοκίμια, λείψανα ταξιδιών και διακοπών, στεγνούς στυλογράφους και αναπτήρες· ιδίως όμως δίσκους βινυλίου και κασέτες, για τα οποία ισχύουν όλα όσα είπαμε για τα βιβλία: αυτά κι αν έχουν συγκροτήσει προσωπικές μυθολογίες, εμμονές και τατουάζ… Τα βινύλια στέκουν άφωνα σε κάτω ράφια, μερικές κασέτες ενταφιασμένες στο πατάρι – στο σπίτι δεν υπάρχει πικάπ ή κασετόφωνο. Οι μουσικές τους όμως εξακολουθούν να συγκινούν και να τέρπουν, ενίοτε και να μικροπυρπολούν. Εχει παιχτεί ασφαλώς και το παιχνίδι «Οι δέκα καλύτεροί μου δίσκοι».

Γυρνάς σ’ εκείνα τα βιβλία, στην υλικότητά τους. Θυμάσαι αμυδρά ή ζωηρά, ένα διαλυμένο Βίπερ, έναν φθαρμένο κομψό Γαλαξία στο νησί, ένα κιτς γυαλιστερό εξώφυλλο καμένο από τσιγάρο, μια κομψή μονοτυπία λεκιασμένη από καφέ, ένα γεμάτο ιερογλυφικά γραμμένα με μολύβι στα περιθώρια. Ενα το βρήκες μετά από δεκαετίες στο σπίτι των γονιών όταν πια αυτοί είχαν πεθάνει, άλλο αναδύθηκε στη μετακόμιση κι ύστερα πάλι χάθηκε, λίγα διασώζονται σε τιμητική θέση, τα περισσότερα εξαχνώθηκαν και η ύλη τους κατοικεί έκτοτε μέσα σου.

Henry_David_Thoreau lewis_Mumford_U1146499-7 marcuse  michel foucault Murray_Bookchin berlinguer232

Θα ήταν 1985, λίγο πριν, λίγο μετά. Στο μπαρ Βιτόφσκι, στις παρυφές του λόφου Στρέφη, άκουσα μια κουβέντα: Προτιμώ έναν υγιή ηδονισμό από τη μίζερη άρνηση της υλικής ευημερίας. Τη θυμάμαι ακόμη αυτή την κουβέντα· ο άνθρωπος που την έλεγε ήταν διανοούμενος, αντικομφορμιστής, με συγκροτημένη σκέψη. Εξέφραζε με ενάργεια το πνεύμα της εποχής: οι Ελληνες έπλεεαν στην ευημερία και στην προσδοκία, στην ακλόνητη πίστη ότι όλα θα είναι διαρκώς καλύτερα, πίστευαν ότι τα φαντάσματα της φτώχειας χάνονταν μαζί με τις μνήμες της Κατοχής.

Για τα επόμενα πολλά χρόνια η εκτίμηση-προτίμηση του συνομιλητή μου εκπληρώθηκε. Η ελληνική κοινωνία βούτηξε στον ευδαιμονισμό, στην κατανάλωση, στον υλισμό, στην αυτοπραγμάτωση. Βούτηξε βαθιά. Τρεις δεκαετίες αργότερα, διαπίστωσε ότι είχε κολλήσει στον βούρκο του πυθμένα.

Η σημαντικότερη ίσως επίπτωση του σοκ της πτώχευσης σε ατομικό επίπεδο είναι η κατακρήμνιση των υλικών συνθηκών της ζωής, η μετάβαση από την υλική κατάσταση του μικρομεσαίου στην κατάσταση του νεόπτωχου ή του νεοπληβείου. Ο υποβιβασμός δεν είναι μόνο υλικός, συνοδεύεται από μια οδυνηρή διάψευση των προσδοκιών, από το γκρέμισμα της πίστης στη διαρκή πρόοδο, στην εξασφαλισμένη ευημερία. Το σοκ είναι υλικό και ψυχικό.

Ο υγιής ηδονισμός, που υποδεχόμασταν το μακρινό 1985, στα χρόνια που ακολούθησαν έγινε νοσηρός καταναλωτισμός, έγινε εκβιασμένη χλιδή με δανεικά, έγινε υποταγή σε έναν τρόπο ζωής που αποθέωνε την ατσιδοσύνη και την κερδοσκοπία, έγινε λατρεία μιας κοσμοαντίληψης που απαξίωνε το εργασιακό ήθος και την ολιγάρκεια. Ιδίως στα χρόνια της πιστωτικής επέκτασης, όταν το δανεικό χρήμα έρρεε άφθονο από τις τράπεζες προς τους Ελληνες, τους Ευρωπαίους με τον χαμηλότατο δείκτη ιδιωτικού δανεισμού έως τότε. Με αυτή την ψυχοπνευματική σκευή και με αυτό το έθος μάς βρήκε η πτώχευση. Την απώλεια του εισοδήματος συνοδεύει η απώλεια του βολέματος σε έναν ορισμένο τρόπο ζωής, η συντριβή των προσδοκιών, η προσγείωση σε μια άλλη υπαρξιακή συνθήκη.

Η ανάταξη δεν θα είναι εύκολη ούτε σύντομη· και σε κάθε περίπτωση δεν θα είναι επιστροφή στα πρότερα, αλλά μετάβαση σε άλλη κατάσταση, για την οποία απαιτούνται ριζικά άλλες προσεγγίσεις και παραδοχές. Απαιτείται να ιεραρχήσουμε διαφορετικά τις ανάγκες και τις αξίες· απαιτείται να κάνουμε την αναγκαία διάκριση μεταξύ βιώσιμης ανάπτυξης και ποσοτικής μεγέθυνσης, μεταξύ ευημερίας και σπατάλης, μεταξύ αυτάρκειας και απληστίας. Να επιλέξουμε μεταξύ κοινόχρηστου δημόσιου πλούτου και ιδιωτικής χλιδής.

Εδώ πρέπει να κάνουμε επίσης μια διάκριση μεταξύ της επιβαλλόμενης άνωθεν νεοφιλελεύθερης λιτότητας, και μιας αυτόβουλης ενεργητικής εγκράτειας, όπως την χαρακτήριζε ο Ενρίκο Μπερλινγκουέρ προφητικά το 1977, πολλά χρόνια πριν από την καπιταλιστική κρίση του 2008: «Ο άκρατος ατομικός καταναλωτισμός παράγει μόνο διασπάθιση πλούτου και στρεβλώσεις της παραγωγής, αλλά πέραν αυτών και δυσφορία, αποπροσανατολισμό, δυστυχία».

Στο ίδιο μήκος κύματος, τα ίδια χρόνια, οι Εναλλακτικοί και οι Πράσινοι προέκτειναν τα κινήματα του ’68 στην πολιτική σφαίρα προτάσσοντας έννοιες όπως βιώσιμη ανάπτυξη, αποανάπτυξη, βιοσυμβατές καλλιέργειες, αντικαταναλωτισμός. Η τότε μετασοβιετική αριστερά εισήγαγε ανανεωμένες έννοιες του ρομαντικού και του ελευθεριακού κινήματος, ποικιλοτρόπως εκφρασμένες ιστορικά από διαφορετικούς στοχαστές όπως ο Henry Thoreau, o R. Waldo Emerson, το κίνημα Arts and Crafts, ο Lewis Mumford, ο Ηerbert Μarcuse, o J. Κ. Galbraith, o Jacques Ellul, ο Μurray Bookchin, o Cristopher Lasch, o Claude Lévi-Strauss, ο Μ. Foucault και πολλοί άλλοι, όσοι ασκούσαν κριτική στο δόγμα της αιωνίας προόδου, στην λατρεία της τεχνολογίας και της κατανάλωσης, στον μετανεωτερικό ναρκισσισμό, στον κοινωνικό ντετερμινισμό και την κοινωνική μηχανική.

Ακούγονται ίσως σαν σκέψεις πολυτελείας αυτά, σε μια συγκυρία κοινωνικού σοκ, αλλά δεν είναι. Η ανακούφιση του πλήθους των πληγέντων και των σιωπηλών αποκλεισμένων είναι βεβαίως το πρώτο καθήκον της δημοκρατικής κοινωνίας. Ταυτοχρόνως όμως έχουμε κατά νου τι είδους κοινωνία ανασυγκροτούμε, με ποιες αξίες, σε ποια θεμέλια: ασφαλώς όχι στα σαθρά θεμέλια της ατομικής αυτοπραγμάτωσης εκτός κοινότητας, της καταναλωτικής κατασπατάλησης, της λεηλασίας των φυσικών πόρων και της πολιτιστικής κληρονομιάς ― όλα όσα γεννούν ακαταπαύστως ανισότητα, αδικία, δυσφορία. Η ανασυγκρότηση με δημοκρατία και δικαιοσύνη, με αυτάρκεια, προϋποθέτει πνευματική αναδιάταξη, αναθεώρηση αξιών, διαπαιδαγώγηση και άσκηση. Για να φτάσουμε σε ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο για τον 21ο αιώνα.

Οι μεγάλοι κατασκευαστές καλλυντικών διαπιστώνουν ραγδαία αύξηση της κατανάλωσης προϊόντων ειδικών για άνδρες. Οχι είδη ξυρίσματος και άφτερ-σέιβ Ολντ Σπάις, αλλά άκρως εξειδικευμένα προϊόντα περιποίησης προσώπου, ενυδατικές κρέμες, αντιγηραντικές μάσκες, βάλσαμα για τα μάτια, προϊόντα αποτρίχωσης, βαφές μαλλιών. Σχεδόν δεν υπάρχει είδος που κυκλοφορεί για γυναίκες, που να μην κυκλοφορεί και για άνδρες. Μάλιστα, η πρωτοποριακή εταιρεία του Σαν Φρανσίσκο Nancy Boy (γκέι προελεύσεως και μετροσέξουαλ διασποράς πλέον), με φυσικά προϊόντα περιποίησης μόνο για άνδρες, διαβεβαιώνει τις γυναίκες πελάτισσες ότι τα προϊόντα της είναι ανώτερα από τα ειδικά γυναικεία…

Εξ όνυχος τον λέοντα. Είναι προφανές ότι δεν μιλάμε πια απλώς για το grooming του τζέντλεμαν, αλλά για αλλαγή παραδείγματος: μιλάμε για τον καλλωπισμό του μετροσέξουαλ. Ο όρος μετροσέξουαλ είναι περιεκτικός: ο άνδρας μας είναι μανιώδης του στυλ, φροντίζει σχολαστικά την εμφάνισή του, γνωρίζει φίρμες, υλικά και τεχνικές, αφιερώνει χρόνο και χρήμα. Αυτή η αφοσίωση στο στυλ και την ευεξία δεν τον καθιστά κατ’ ανάγκην θηλυπρεπή, κάθε άλλο: ο μετροσέξουαλ χτίζει το νέο πρότυπο ανδρισμού, ελκυστικό προπάντων στους άνδρες, και ίσως και στις γυναίκες. Επίσης δεν είναι κατ’ ανάγκην γκέι. Πώς άλλωστε; Από τον καιρό των Village People στα τέλη των ’70s, η γκέι κοινότητα είχε επεξεργαστεί μορφές του νεο-macho, ανατρέποντας τα στερεότυπα και εγκαθιδρύοντας άλλα: το leather macho, τη λατρεία των μυώνων, τους αρκούδους κ.λπ.

Μια πρώτη εμφάνιση του μετροσέξουαλ μπορεί να εντοπιστεί στον γιάπη του ’80, για τον οποίο ο καταναλωτισμός γίνεται υποκατάστατο της κοκαΐνης. Ο Μπρετ Ιστον Ελλις είχε αποδώσει αυτή τη φρενίτιδα στο μυθιστόρημά του American Psycho (1991), μ’ ένα παραλήρημα: παρέθετε ονόματα και μοδάτες φίρμες, ετικέτες και brand names· η κατανάλωση ήταν η αναδυόμενη θρησκεία, και νέα θεότητα ήταν ο Εαυτός. Λίγα χρόνια αργότερα, στα μισά των ’90s, ο Βρετανός δημοσιογράφος Mαρκ Σίμπσον έριξε τον όρο «μετροσέξουαλ» στην εφημερίδα Indepedent και η συζήτηση κρατάει αναμμένη έκτοτε.

Μπορούμε ήδη να ανιχνεύσουμε τον ψυχοκοινωνικό πυρήνα του σημερινού μετροσέξουαλ: τον ναρκισσισμό. Ο μέτρο- δεν είναι μόνο γιάπης, είναι μια πολύ ευρύτερη κατηγορία, χωρίς πάγια δημογραφικά χαρακτηριστικά. Δεν ανήκουν σε μια τάξη στελεχών ή κερδοσκόπων, όπως οι γιάπηδες των ’80s, δεν είναι κατ’ ανάγκην υψηλού μορφωτικού επιπέδου, δεν προέρχονται από ένα ορισμένο προαστιακό γένος. Ο,τι συνδέει τους μετροσέξουαλ είναι η συμπεριφορά, το ήθος, το habitus, μια στάση έναντι του εαυτού. Υπό μία έννοια, ο μετρο- είναι αυθεντικός εκφραστής μιας διάχυτης κουλτούρας ναρκισσισμού, και όχι μόνο του lifestyle του ναρκισσισμού. Ο,τι προδιέγραφαν θεωρητικά ο Μαξ Βέμπερ πριν από έναν αιώνα, και ο Κρίστοφερ Λας, πριν από τρεις δεκαετίες, σήμερα είναι διακριτός κοινωνικός τύπος, ένας ιδιότυπος με ανάγλυφους χαρακτήρες και ξεχωριστή συμπεριφορά: παντού γύρω μας.

Τέκνο της μητρόπολης, του αστικού χώρου, των μίντια και των σικ μαγαζιών, τέκνο κάποιων παραφυάδων του ρομαντισμού, ο μετροσέξουαλ έχει μακρινό πρόγονο τον δανδή του Μπωντλέρ και του Οσκαρ Ουάιλντ, τους νεορομαντικούς του ’70 και του ’80· κάποτε μπορεί να θυμηθεί αμυδρά τον λόρδο Μπάιρον. Ο,τι κυριαρχεί όμως στην παρούσα συνθήκη είναι η κατανάλωση· κατανάλωση εμπορευμάτων, στυλ, κάλλους, εαυτού.

 

Stewart Granger, Oscar Wilde, Beau Brummell

Ο μετρονάρκισσος αντλεί απόλαυση από τον εαυτό του, ως αυτό που είναι, που μπορεί να ήταν, που ποθεί να γίνει. Το σεξ, το φλερτ, η ζωική ορμή, η έλξη του άλλου, είναι δευτερεύουσες ή ασήμαντες παράμετροι σε αυτό το συγκείμενο. Η απόλαυση του μετρο- δεν αντλείται από το άλλο σώμα. Η σεξουαλικότητα μπορεί να προκαλεί δυσφορία ή απώθηση, εφόσον αναγκαστικά περιέχει τον άλλο, εφόσον είναι ανταλλαγή υγρών και βασάνων.

Το νέο ανδρικό πρότυπο προβλέπει άνδρες που ζουν αυτάρκεις και ασίγαστοι καταναλωτές, εντός του λατρευόμενου εαυτού, περιβαλλόμενοι από ομοίους ασέξουαλ, ιδανικά πλούσιους, τεκνούς, αυτοερωτιζόμενους, αιώνια αγόρια στοιχειωμένα από Πίτερ Παν και Ντόριαν Γκρέι. Στη ζωή τους η γυναίκα είναι bimbo, είναι bitch, είναι αδερφομάνα, είναι φιλενάδα και συνάδελφος, αλλά ποτέ ερωμένη και μούσα, ποτέ σύντροφος.

Αναγνωρίζετε δικές σας πλευρές, δικούς σας ανθρώπους; Είναι φυσικό. Δείτε το, ψαύστε το, απενοχοποιηθείτε. Αλλά μη μείνετε μόνο στον νάρκισσο εαυτό σας.

Ένα βλέμμα, ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 1811.2007

buzz it!

visit


Follow nikoxy on Twitter


91 κείμενα από 7


 



BETA


ΚΙΝΗΣΗ ΕΝΕΡΓΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ ΜΥΚΟΝΟΥ

RSS Gatherate: The Best of the Greeks

  • Παρουσιάστηκε σφάλμα. Το κανάλι ίσως είναι εκτός λειτουργίας. Δοκιμάστε αργότερα.

Twitting

  • 'Mistakes were made,' Cyprus minister says on passports uproar. Α Cypriot passport given to Malaysian businessman L… twitter.com/i/web/status/1… 1 week ago
  • Βρώμικη ανάπτυξη, με όπλο την προπαγάνδα ― στρατηγική της Δεξιάς, λάθη της Αριστεράς || συνέντευξη στην ΕΠΟΧΗ xydakis.gr/?p=12525 2 weeks ago
  • Η κανονικότητα ήταν το πρόβλημα - Στη μεταπινοστετική Χιλή και στη μεταμνημονιακή Ελλάδα || «Ένα βλέμμα» στο Έθνος xydakis.gr/?p=12519 2 weeks ago
  • Η κανονικότητα της απανθρωπιάς. Περάσαμε μέσα από μια ιστορική δοκιμασία και δεν αποθηριωθήκαμε σαν κοινωνία. Βαστή… twitter.com/i/web/status/1… 3 weeks ago
  • Σοφία Κατζάνη τ' όνομά της: Αγωγή 50.000€ σε δασκάλα που υπερασπίστηκε την εκπαίδευση προσφυγόπουλων ethnos.gr/ellada/67394_a… 1 month ago
  • Λογοκρισία στην αφίσα της 31ης Συνάντησης Ερασιτεχνικών Θιάσων Αιγαίου: «Δεν συνάδει με το εθνόσημο...» ikariaki.gr/logokrisia-sti… 1 month ago

RSS vlemma_notes

  • Παρουσιάστηκε σφάλμα. Το κανάλι ίσως είναι εκτός λειτουργίας. Δοκιμάστε αργότερα.

ποστμαστερ

mail-3.gif

share

Wikipedia Affiliate Button

not only

keimena.gif

αρχειο

Blog Stats

  • 1.006.489 hits
Αρέσει σε %d bloggers: