Ναι, αμαρτήσαμε, αλλά η κρίση δεν οφείλεται μόνο στις αμαρτίες μας· αυτή η επίγνωση μπορεί να οδηγήσει σε κάθαρση. Διότι το επείγον τώρα δεν είναι να συνεχίσουμε να εξομολογούμαστε τις αμαρτίες της παρελθούσας δεκαετίας, αλλά να σχεδιάσουμε μια δυναμική, αποκαθαρμένη δεκαετία, με νέες ιδέες, νέες εννοιολογήσεις, νέες δυνάμεις. Για να καταφέρουμε να διατηρήσουμε ακέραια τη συνοχή της κοινωνίας, το κοινωνικό συμβόλαιο, τον πυρήνα των δημοκρατικών θεσμών, τη συνταγματική επιταγή, την Ελλάδα εντέλει.

Οσα διαβάζουμε στον ξένο τύπο, από κορυφαίους αναλυτές και ακαδημαϊκούς, διαφέρουν από αυτά που διαβάζουμε στην Ελλάδα. Σχεδόν όλοι ξεκινούν από την κοινή διαπίστωση ότι η ελληνική περίπτωση είναι έκφραση της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης, η οποία άρχισε το 2008 και ακόμη δεν έχει δείξει το χειρότερο πρόσωπό της. Οι περισσότεροι εστιάζουν την προσοχή τους στις δομικές αδυναμίες της Ευρωπαϊκής Ενωσης: στην πολιτική ολοκλήρωση που δεν ήρθε ποτέ, στο ενιαίο “σκληρό” νόμισμα χωρίς κοινή οικονομική πολιτική, στο Σύμφωνο Σταθερότητας που δεν προέβλεπε κρίσεις… Πολλοί μιλούν για τις ογκούμενες αδυναμίες των ΗΠΑ, και προβλέπουν αστάθεια που μπορεί να επηρέασει και την Κίνα.

Ζούμε ιστορικές στιγμές, και θα τις ζούμε εφεξής με επώδυνο τρόπο. Ο παγκόσμιος πόλεμος του 21ου αιώνα θα είναι οικονομικός· η κατανομή υλικών πόρων, η κατάρρευση κοινωνικών δομών, η αμφισβήτηση θεσμών, η πληβειοποίηση πληθυσμών, η μεταφορά κεφαλαίων, ο εκβιασμός κρατών, θα είναι τα νέα όπλα και οι νέες ασύμμετρες απειλές.

Φυσικά, δεν έχουν κριθεί όλα. Τα δημοκρατικά κράτη έχουν το περιθώριο να αντιδράσουν συντονισμένα και να αποτρέψουν τα χειρότερα σενάρια για τους λαούς και τον πλανήτη. Αλλά η δυναμική των συμβάντων είναι ρευστή· χαοτική την χαρακτηρίζει ο διακεκριμένος Αμερικανός γεωπολιτικός αναλυτής Ιμάνουελ Βάλερστάιν.

Σε αυτή την προοπτική πρέπει να δούμε και τους εαυτούς μας, χωρίς περιττή αυτοενοχοποίηση. Ναι, αμαρτήσαμε, αλλά η κρίση δεν οφείλεται μόνο στις αμαρτίες μας· αυτή η επίγνωση μπορεί να οδηγήσει σε κάθαρση. Διότι το επείγον τώρα δεν είναι να συνεχίσουμε να εξομολογούμαστε τις αμαρτίες της παρελθούσας δεκαετίας, αλλά να σχεδιάσουμε μια δυναμική, αποκαθαρμένη δεκαετία, με νέες ιδέες, νέες εννοιολογήσεις, νέες δυνάμεις. Για να καταφέρουμε να διατηρήσουμε ακέραια τη συνοχή της κοινωνίας, το κοινωνικό συμβόλαιο, τον πυρήνα των δημοκρατικών θεσμών, τη συνταγματική επιταγή, την Ελλάδα εντέλει.

Advertisements