Εμπειρικά, διαισθητικά, λίγο πριν από τις ευρωεκλογές, γράφαμε ότι τρίτο κόμμα θα ήταν η αποχή. Είναι μάλλον το δεύτερο, ίσως και το πρώτο, αν συνυπολογίσουμε το χάλι των εκλογικών καταλόγων, σύμφωνα με τους οποίους ψηφίζουν σχεδόν 9,5 εκατομμύρια πολίτες επί συνόλου πληθυσμού 11 εκατ.!

Ακόμη κι έτσι όμως, ακόμη και με την αίσθηση της χαλαρής, μη κρίσιμης ευρωψήφου, όταν ένας στους τρεις περίπου πολίτες επιλέγει να μην ψηφίσει, η αποχή σημαίνει κάτι. Και δεν σημαίνει απλώς ότι οι πολίτες προτίμησαν απλώς το μπάνιο και την εκδρομή του τριημέρου. Η αποχή σημαίνει κυρίως αποχή από την πολιτική· από την πολιτική όπως διαδραματίζεται σήμερα. Η αποχή σημαίνει απαξίωση του συστήματος, του πολιτικού αλλά και του κοινωνικού.

Οι απέχοντες, οι αμφίθυμοι, οι άθυμοι, οι δύσθυμοι, οι αδιάφοροι, όλο αυτό το αδιαφοροποίητο πλήθος που απέχει από το πολιτικό πεδίο, θεωρεί ότι το παιχνίδι είναι χαμένο. Και στην πολιτική και στην κοινωνία. Δεν πιστεύει ότι μπορεί να αντιστρέψει την κυρίαρχη ροπή προς την απαξίωση, ούτε καν να τη διορθώσει. Στρέφει τα νώτα του στην πολιτική κοινωνία. Στρέφει τα νώτα του στις διαδικασίες της αντιπροσώπευσης.

Κοινό χαρακτηριστικό σε αυτό το πολύμορφο άθυμο πλήθος της μεταδημοκρατίας είναι μια διττή έλλειψη, ένα διφυές «Δεν»: ΔΕΝ πιστεύει στη συμμετοχή, και ΔΕΝ ελπίζει. Δεν ελπίζει, δεν ονειρεύεται, δεν έχει αυτοπεποίθηση, δεν πιστεύει ότι δια της συλλογικής δράσης αλλάζει ο δημόσιος βίος. Στο βάθος αυτής της αποκαρδίωσης, βρίσκεται η έλλειψη νοήματος. Ο πολίτης δεν βρίσκει νόημα στον συλλογικό βίο. Γιατί δεν έχει ούτε τα νοητικά εργαλεία ούτε το σθένος ούτε τα συναισθηματικά ερεθίσματα, ώστε να αναλύσει τις πηγές της δυσανεξίας και να επιδιώξει μια εκ νέου νοηματοδότηση, να επιχειρήσει τομές, ρήξεις, επανασυνδέσεις, υπερβάσεις.

Χωρίς εργαλεία, έρμαιο αφενός της προπαγάνδας και αφετέρου της υπερπληροφόρησης χωρίς νόημα, ο πολίτης απεμπολεί την πολιτική του ιδιότητα, τουλάχιστον στο εφαρμοσμένο πεδίο της αντιπροσωπευτικότητας. Εγκαταλείπει αυτή τη δημοκρατία-χωρίς-νόημα.
Και πλέει προς τον ιδιωτικό μικροχώρο, προς έναν συνεσταλμένο χώρο αυτοεκπλήρωσης του ατόμου, όπου οι μόνες υποσχέσεις είναι πλέον μια κάποια ηδονοθηρία, καταναλωτική κυρίως, το ατομικό βόλεμα, το ανήκειν σε μια ομάδα illuminati, η περιχαράκωση πίσω από τον μαντρότοιχο μιας αυτάρεσκης suburbiana. Αυτά για τις μεσαιοανώτερες τάξεις και τους επίδοξους αναρριχητές.

Για τους κάτω του μεσαίου, οικονομικά και μορφωτικά, η επένδυση στο μέλλον, σε αυτό έστω το ρηχό ατομικιστικό μέλλον, στο μέλλον χωρίς συλλογική εμπειρία και νόημα, η επένδυση είναι πολύ δυσχερέστερη. Γι’ αυτούς τους μη προνομιούχους, το μέλλον είναι μόνο δυσοίωνο. Η ψήφος δεν φέρνει ελπίδα. Δεν ψηφίζουν.

buzz it!

Advertisements