Η επιστροφή στα σχολεία σημαίνει επιστροφή στις προδεκεμβριανές κανονικότητες. Η επιστροφή αυτή φέρνει ανακούφιση: το κοινωνικό σώμα δεν αντέχει επί μακρόν τη ρήξη με την κανονικότητα. Εντούτοις, η στιγμή του αρνητικού, που καταύγασε τις ελληνικές πόλεις, έδειξε συν τοις άλλοις και τα όρια της παλαιάς κανονικότητας· την έδειξε φθαρμένη και αλυσιτελή, μη λειτουργική, ακόμη και επικίνδυνη.

Οι ταραχές δεν οφείλονται μόνον σε έκρηξη του θυμικού και σε ευάριθμους απειθείς. Η βαλβίδα εξερράγη διότι το κοινωνικό υλικό υπερσυμπιέστηκε μέσα στη χύτρα, διότι οι ασυμμετρίες είναι εκρηκτικές, διότι οι θεσμοί του δημοκρατικού κράτους έχουν υποστεί βαρεία φθορά, διότι η χώρα έχει μετασχηματιστεί βαθιά, υλικά και ψυχικά, και αυτή η νέα ανθρωπογεωγραφία δεν εκφράζεται συστοίχως από τις πολιτικές ελίτ, ούτε καν την αντιλαμβάνονται.

Η αναδυόμενη Ελλάδα δεν είναι ομοιογενής όπως στο πρόσφατο παρελθόν, ούτε κοινωνικά ούτε εθνοτικά, και συγκροτείται από υπερμοντέρνα τμήματα και αρχαϊκούς θυλάκους. Μοντέρνα είναι η νεολαία (εξ ου και είναι ευάλωτη στη διάψευση και την απογοήτευση), μοντέρνο είναι μεγάλο μέρος της μεσαίας τάξης και των επιχειρήσεων· είναι οι ωφελημένοι αλλά και οι πληττόμενοι της παγκοσμιοποίησης και του κοσμοπολιτισμού. Αρχαϊκό παραμένει κατά κύριο λόγο το κράτος και το πολιτικό σύστημα: κατατρύχονται από πελατειακότητα, νεποτισμό, αναξιοκρατία, διαφθορά, διάχυση ανομίας.

Ανάμεσα και πλάι στα δέκα εκατομμύρια Ελληνες ζουν ένα έως ενάμισι εκατομμύριο μετανάστες, με περιορισμένα ή ανύπαρκτα πολιτικά δικαιώματα. Αυτό το ετερόκλητο πλήθος παραμένει άγνωστος παράγοντας: κατά πόσο μπορεί να αφομοιωθεί, με αμοιβαίο όφελος, αλλά και προς ποια πλευρά θα πέσει το βάρος του πλήθους. Προς την ανανέωση του κοινωνικού σώματος ή προς την καταβύθισή του;

Η κοινωνική αναταραχή του Δεκεμβρίου πρέπει να ερμηνευθεί πολύπλευρα και σε βάθος. Με ψυχραιμία, με σύνεση και γενναιότητα. Μόνο καταλαβαίνοντας τους εαυτούς μας μπορούμε να τους βελτιώσουμε.

Καθημερινή 10.01.2009

buzz it!

Advertisements