Το πρωί της περασμένης Κυριακής, Παγκόσμιας Ημέρας των Μουσείων, οι κάτοικοι των Αθηνών (Αθηναίοι;) μπορούσαν να επισκεφθούν ελεύθερα όλα τα μουσεία της πόλης, που θα ήταν ανοιχτά έως αργά το βράδυ. Ηταν δυνητικά μια γιορτή του πολιτισμού, της ιστορίας, της μνήμης, των τεχνών. Οχι για όλους.

Ο δήμαρχος Αθηναίων (ή Αθηνών;) επέλεξε ακριβώς αυτή τη μέρα για να γιορτάσει κάτι άλλο. Στη μία ή ώρα το μεσημέρι κατέλαβε το μεσαίο τμήμα της οδού Πανεπιστημίου, το συμβολικό κέντρο της πόλης, μπροστά από την νεοκλασική αθηναϊκή τριλογία των Χάνσεν, και για ένα δίωρο μεταμόρφωσε αυτό ακριβώς το βαρυφορτωμένο διαφωτισμό, πνεύμα και ιδεολογία πλάτωμα, με το Πανεπιστήμιο, την Ακαδημία και την Βιβλιοθήκη, σε γήπεδο 5×5. Απλωσε έναν πλαστικό χορτοτάπητα, και έστησε μια προσομοίωση αλάνας, όπου αμολήθηκαν πιτσιρικάδες και έπαιξαν μπάλα.

Το βράδυ στην τηλεόραση ο δήμαρχος Αθηναίων – Αθηνών έντυσε το εγχείρημά του με την απαραίτητη ιδεολογία: Η Αθήνα δεν έχει πια αλάνες, και πού να παίξουν τα παιδιά κ.λπ. Κάτι σαν επανάκτηση των δρόμων κατάλαβα, το κίνημα Reclaim the streets, που διεκδικεί έναν επανορισμό του δημόσιου χώρου, κυνηγάει τα αυτοκίνητα και στήνει συναυλίες και γιορτές. Είναι αυτό; Δεν νομίζω. Ο δήμαρχος δεν μπορεί να διεκδικεί την πόλη την οποία ορίζει, την οποία κυβερνά – εκτός κι αν δηλώνει ότι δεν έχει πια καμιά εξουσία. Αλλά έχει.

Συμβολική, λοιπόν, η ενέργεια του δημάρχου. Κάτι θέλει να δείξει. Υποθέτω: Θέλει να δείξει ότι αφουγκράζεται τον παλμό του δήμου και τους καημούς των δημοτών, αφουγκράζεται τη λαχτάρα τους για ποδόσφαιρο σε αλάνα. Και ανταποκρίνεται: στήνει μια εφήμερη αλάνα στο νεοκλασικό κέντρο, αντίκρυ στην Ακαδημία Αθηνών, για δύο ώρες, κι ύστερα την ξεστήνει, η πόλη επανέρχεται στην προτέρα συμβολική τάξη: πνευματικά μνημεία, χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, πολυκαταστήματα.

Η πλαστική αλάνα 5×5 είναι θέαμα, φτιαγμένο για να καταναλωθεί από τηλεοράσεως. Το 5×5 ανάμεσα σ’ Ακαδημία και τράπεζες είναι μηντιακός θόρυβος, αφενός. Και προβολή μιας φενακισμένης εικόνας για την πόλη, πάνω στην παλλαϊκή τηλεοθόνη. Οπως ο προκάτοχός του Δ. Αβραμόπουλος, έτσι και ο Νικήτας Κακλαμάνης, προβάλλει πάνω στο σώμα της πόλης την προσωπική του σύλληψη για το πώς θα ήθελε να είναι η αυλή του, η γειτονιά του, η «πραγματική» Αθήνα. Ο Δ.Α. συνέλαβε την Αθήνα ως πρωτεύουσα της belle epoque, είδε Απάχηδες στους δρόμους, είδε το καφενείον του Ζαχαράτου να ζωντανεύει, και τους κυρίους να βγάζουν τον παναμά τους χαιρετώντας κυρίες με ομπρελίνα. Η πόλη του Δ.Α. ήταν μια μικροαστική πολίχνη στις αρχές του 20ού αιώνα, που καμωνόταν την Ευρωπαία. Γι’ αυτό τη φόρτωσε με ροκοκό κάγκελα, φανοστάτες ασετυλίνης και άθλιες προτομές.

Ο Νικήτας Κακλαμάνης, το 2008, με κανά εκατομμύριο μετανάστες νεοαθηναίους, βλέπει αυτή τη γιγάντια πόλη σαν γειτονιά, σαν τραγούδι του Λευτέρη Παπαδόπουλου από το ’50 και το ’60, με αυλές, βαρελίσια ρετσίνα, χωμάτινες αλάνες, τρελαντώνηδες με ματωμένα γόνατα.

Μα πού υπάρχει αυτή η πόλη; Δεν βλέπουν οι δήμαρχοι το μητροπολιτικό χωνευτήρι των 4,5 εκατομμυρίων ανθρώπων, κάθε φυλής και δόξας, την πολυχρωμία, τις επιταχύνσεις, το φρακάρισμα, τη σιγοβράζουσα βία, τα βοσκοτόπια της πρέζας, τη φαντασμαγορία της νύχτας, τα τσιμεντένια μπάσκετ, τα γκράφιτι, τα διαρκώς νέα νοήματα που αναδύονται από τοίχους, ήχους, φώτα και πρόσωπα;

Μα σε ποια πόλη ζουν οι δήμαρχοι; Στην πόλη του «Βαφτιστικού» και της Μάντρας του Αττίκ. Στην «Οδό Αριστοτέλους», που ήταν ήδη το 1974 νοσταλγία της προ πολλού απολεσθείσας γειτονιάς. Ζουν σε έναν φαντασματικό κόσμο, σε μια αυτοτροφοδοτούμενη φενάκη, ζουν το μικροαστικό kitsch του αναχρονισμού τους – και το kitsch μπορεί να είναι τρυφερό και αληθές, μόνο αν πηγάζει από τον παρόντα χρόνο, όχι όταν ορθώνεται σαν θλιβερή προσομοίωση για μηντιακή κατανάλωση.

Αντί να στήνει μηντιοαλάνες, ο δήμαρχος θα μπορούσε να αποδώσει στους δημότες ευπρεπείς και λειτουργικούς τους ρημαγμένους σήμερα κοινόχρηστους χώρους, να καθαρίσει τις συνοικίες, να διώξει τα Ι.Χ., να εφαρμόσει πειστικά την ανακύκλωση, να φυτέψει δεντροστοιχίες, να πεζοδρομήσει – προπάντων να καταλάβει σε ποια πόλη ζει. Η παλλόμενη μητρόπολη του 2008 δεν χρειάζεται πλαστικές αλάνες 5×5, φανοστάτες και δημαγωγία.

Ένα βλέμμα, Καθημερινή 25.05.08

buzz it!

Advertisements