Οι διπλωματικές εξελίξεις της περασμένης εβδομάδας, με το ελληνικό βέτο στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ και ό,τι προηγήθηκε, προσφέρουν αφορμές για να δούμε λίγο βαθύτερα, λίγο πιο έκκεντρα, τους εαυτούς μας.

Καταρχάς ας θυμηθούμε τον υστερικό τρόπο που αντιμετωπίσαμε στη δεκαετία του ’90 το Μακεδονικό· το λόγο που αρθρώθηκε τότε σε μακεδονοφάγες διαδηλώσεις, με αυτοκόλλητα και επιγραφές σε μπουγατσάδικα, χαλβάδες, κοκορέτσια και κεμπάμπ, όλα εδέσματα ελληνοπρεπή. Και πώς λατρέψαμε τις ανασκαφές στη Βεργίνα και το Δίον, πώς προεκτείναμε τον βασιλικό χρυσό και τα κτερίσματα μέχρι τις αίθουσες του ΟΗΕ. Και πώς πετύχαμε μια αναβολή, την ενδιάμεση συμφωνία, και μια υβριδική ονομασία. Τότε ήμαστε εμείς οι εγκλωβισμένοι στον ιστορικισμό και την ονοματολαγνεία· όμηροι υπεροξυμένων αμυντικών ανακλαστικών, αναδελφικών συνδρόμων και μιας μοιραίας καθυστέρησης: είχαμε καθυστερήσει να αντιληφθούμε πόσο ραγδαία και πόσο δραματικά άλλαζαν τα Βαλκάνια, διότι τότε το έθνος ήταν απασχολημένο με κάθαρση σκανδάλων, αλλεπάλληλες εκλογές και ιστορικές συγκυβερνήσεις.

Ο καιρός κύλησε. Η Γιουγκοσλαβία τεμαχίστηκε σε κρατίδια και προτεκτοράτα, αφού πρώτα πνίγηκε στο αίμα και βομβαρδίστηκε ανθρωπιστικά. Τώρα εγκλωβισμένοι στην ονοματολαγνεία βρέθηκαν οι Σλαβομακεδόνες γείτονές μας, καθώς δεν είδαν εγκαίρως εντός και εκτός των συνόρων τους το αλβανικό στοιχείο να διαστέλλεται, αφέθηκαν στον αμερικανικό πατερναλισμό, πείσμωσαν, έμειναν αμετακίνητοι σε ένα κράμα κρατικιστικού τιτοϊσμού και ατλαντικής υποταγής. Η νεοπαγής δημοκρατία, η FYROM, δεν κέρδισε τον χρόνο, δεν ωρίμασε πολιτικά. Το όνομα και ο φαντασιακός αλυτρωτισμός των Αιγαιομακεδόνων της διασποράς τους έγιναν ναρκωτικό και τροχοπέδη.

Αντιθέτως η Ελλάδα σιγά σιγά πέρασε την παιδική ασθένεια των ’90s, πέρασε κι από άλλες δοκιμασίες αυτογνωσίας κι από άλλες συγκρούσεις, ανέμισε λάβαρα και ξόρκια, οργίστηκε με τα Ιμια, ντράπηκε με τα Οτσαλανικά, καβγάδισε για την αναγραφή θρησκεύματος στις ταυτότητες – συζήτησε τέλος πάντων. Πάνω απ’ όλα, οι Ελληνες γεύτηκαν τους γλυκείς καρπούς κάποιων επιτυχιών: Η είσοδος στη ζώνη του ευρώ, τα Ευρωπαϊκά Κύπελλα ποδοσφαίρου και μπάσκετ, οι Ολυμπιακοί Αγώνες του 2004, το καθένα με τον τρόπο του, το καθένα με τους περιορισμούς και τις αντιφάσεις του, πρόσφεραν αυτοπεποίθηση και συγκίνηση, ομοψυχία και περηφάνια. Δεν θέλει πολλά περισσότερα ένας λαός ατομικιστών και αισθηματιών για να ομοθυμήσει και να βγει στους δρόμους.

Το 2008 η Ελλάδα ήταν πια έτοιμη να διαπραγματευθεί μια σαφή ονομασία με τη γείτονα χώρα, και να επιμείνει στην πρότασή της, παρά τις πιέσεις και τις έμμεσες απειλές από τον αμερικανικό παράγοντα. Οπως περίπου έπραξε στην περίπτωση του Σχεδίου Ανάν. Και τότε και τώρα, διαμεσολαβητές και επιδιαιτητές, αγγλοσαξονικής κυρίως προελεύσεως, επέσειαν τον κίνδυνο της διεθνούς απομόνωσης και της καταστροφής, σε περίπτωση που οι Ελληνες αψηφούσαν τα σχέδια και τις υποδείξεις. Και στην καταστροφολογία αυτή συμμετείχαν και πολλοί Ελληνες πολιτικοί και αναλυτές, άλλοτε με καλές προθέσεις αλλά αδύναμα εργαλεία κι έλλειψη ρεαλισμού, άλλοτε από ιδεολογικές εμμονές όπου μια σχολική ορθοφροσύνη υπαγορεύει διπλωματική και ιστορική αυτοχειρία, κι άλλοτε από μειωμένη αντίληψη και αυξημένη εθελοδουλεία. Ναι, συχνά βλέπουμε τμήματα της ηγεμονεύουσας ελίτ να δρουν μυωπικά και δουλικά, κάποτε και με ιδιοτελή κίνητρα, και πάντα σχεδόν χωρίς να προσπαθούν να εξαντλήσουν τα περιθώρια ελιγμών. Σύνδρομο Χατζηαβάτη.

Καμιά καταστροφή δεν συνέβη μετά την καταψήφιση του Σχεδίου Ανάν από το 76% των Ελλήνων της Κυπριακής Δημοκρατίας. Και καμιά καταστροφή δεν υπέστη η Ελληνική Δημοκρατία μετά το βέτο στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ. Κάθε διπλωματική επιτυχία είναι προσωρινή· διαρκεί έως ότου αλλάξουν τα δεδομένα και μεταβληθεί η ισορροπία δυνάμεων. Η Ελλάδα μπορεί και πρέπει τώρα να βοηθήσει τη FYROM να ωριμάσει πολιτικά και να εγκαταλείψει την άγκυρα του φαντασιακού μακεδονισμού, να αφήσει πίσω την υπαρξιακή αγωνία του μοναδικού ονόματος· η Ελλάδα έχει βιώσει τέτοια τραύματα επί του φαντασιακού και μπορεί να δείξει κατανόηση.

Οι Ελληνες μπορούν και οφείλουν να βοηθήσουν προς το συμφέρον τους: Μια σταθερή και αξιοπρεπής «Ανω Μακεδονία», χωρίς τραύματα και απωθημένα, είναι μια κάποια εγγύηση στην κερματισμένη και ρέπουσα στην αστάθεια Βαλκανική. Και αφού μιλάμε, καταχρηστικά ίσως, με όρους συνειδήσεων, αισθημάτων και συλλογικών αναπαραστάσεων, ας δούμε και την υλικότατη και καθημερινή βάση, ας σκεφτούμε ότι οι άνθρωποι των Σκοπίων είναι πολύ κοντινοί μας, είναι συγγενείς: μιλούν ελληνικά, μπαινοβγαίνουν στη χώρα μας, ακούνε τα τραγούδια μας, ψωνίζουν στα μαγαζιά μας, εργάζονται σε ελληνικές επιχειρήσεις. Τι μας χωρίζει; Ενα όνομα, ούτε καν: ένα πρόθεμα. Και σε λιγότερο από μια γενιά, ίσως κανείς δεν θα θυμάται το πείσμα, κι από τις δυο πλευρές των συνόρων. Μάλλον τα σύνορα τότε δεν θα είναι καν όπως τα σημερινά. Ισως δεν θα υπάρχουν.

Καθημερινή 06.04.2008

buzz it!

Advertisements