tibet-photo_19_0171.jpg

Η πολιτεία των μοναστηριών, η «πύλη του κόσμου», μπορεί να μην κερδίσει την αυτοδιάθεσή της τώρα, σίγουρα όμως ο χρόνος κυλάει υπέρ της, υπέρ της βελούδινης δύναμης. Και η αντιπαράθεση αυτή διδάσκει όλους τους υπόλοιπους.

Οι ταραχές στο Θιβέτ και η βίαιη καταστολή τους από την κινεζική κυβέρνηση θύμισαν στον υπόλοιπο κόσμο τι κρύβεται στην ντουλάπα του κινεζικού θαύματος με τον διψήφιο ρυθμό ανάπτυξης: Ενα αυταρχικό καθεστώς με άγριο καπιταλισμό. Και έξω από την ντουλάπα; Ενας υποκριτικός δυτικός κόσμος, που επευφημεί τις φτηνές βιομηχανικές ζώνες και το ελεύθερο εμπόριο της Κίνας, αλλά δεν θέλει να δει τη βία, τον αυταρχισμό, τις περιβαλλοντικές καταστροφές, την καταρράκωση των πολυσυζητημένων, των οικουμενικών, ανθρώπινων δικαιωμάτων.

Η περίπτωση του Θιβέτ, του νάνου που συγκρούεται με τον γίγαντα, θυμίζει στον υλόφρονα κόσμο μας, κάποιες ξεχασμένες πολιτείες, τις μοναστικές πολιτείες, όπου η πνευματικότητα, η μεταφυσική, η ειρηνοφιλία, ο σεβασμός κάθε πλάσματος, η ζώσα παράδοση, η αργή εκδίπλωση του χρόνου, έχουν νόημα και λειτουργική αξία. Οι αξίες του θιβετιανού βουδισμού δεν μπορούν ενδεχομένως να έχουν εφαρμογή εκτός αυτής της παράδοξης πολιτείας· αλλά γιατί να μην επιτρέψουμε να υπάρχει εν ειρήνη αυτή η πολιτεία; Ας δούμε τη δική μας μοναστική πολιτεία, το Αγιον Ορος: Ποιον βλάπτει η αυτοτέλειά του, η ύπαρξή του, η συνέχιση της παράδοσης; Είναι κιβωτός μιας ορισμένης πνευματικότητας, χωρίς κοσμικές βλέψεις· ένα αποκούμπι για πολλούς κι ένα ζωντανό μνημείο πολιτισμού για όλους.

Η αντίσταση των αδύναμων Θιβετιανών απέναντι στον κινεζικό γίγαντα υπενθυμίζει επίσης τη μοντέρνα παράδοση της μη βίαιης απελευθερωτικής δράσης, από τον ιδρυτικό Μαχάτμα Γκάντι, που νίκησε τη βρετανική αυτοκρατορία, έως τον Νέλσον Μαντέλα, που λύγισε το απαρτχάιντ, και πρόσφατα τους βουδιστές μοναχούς της Μπούρμα, που συγκρούστηκαν με τους δικτάτορες στρατηγούς. Στο σύγχρονο πολιτικό λεξιλόγιο, αυτή η πνευματική, μη βίαιη δύναμη ονομάστηκε soft power – μάλλον αμήχανα. Η soft power του Γκάντι, του Μαντέλα, του Δαλάι Λάμα, είναι μια αυτοτελής και τελέσφορη απάντηση στον κόσμο της υποκρισίας και της μόλις καλυμμένης ωμής βίας, στον κόσμο που χρησιμοποιεί επιλεκτικά τη φιλολογία περί οικουμενικών δικαιωμάτων για ανθρωπιστικούς βομβαρδισμούς, προληπτικές επεμβάσεις και κατασκευή οπερετικών κρατιδίων-προτεκτοράτων.

Η πολιτεία των μοναστηριών, η «πύλη του κόσμου», μπορεί να μην κερδίσει την αυτοδιάθεσή της τώρα, σίγουρα όμως ο χρόνος κυλάει υπέρ της, υπέρ της βελούδινης δύναμης. Και η αντιπαράθεση αυτή διδάσκει όλους τους υπόλοιπους.