You are currently browsing the monthly archive for Φεβρουαρίου 2008.


Η τριχοτόμηση των ψήφων στον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών της Κύπρου και ο οριακός αποκλεισμός του προέδρου Τ. Παπαδόπουλου προκάλεσαν ποικίλες ερμηνείες. Στον ελλαδικό χώρο, οι πολυπληθείς εχθροί του «Τάσσου», θερμοί κήρυκες οι περισσότεροι της ρεαλιστικής λύσης του Σχεδίου Ανάν, επέχαιραν για την εκλογική ήττα του τελευταίου ενεργού εκπροσώπου του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα. Οι Ελλαδίτες αυτοί αναλυτές δεν του συγχωρούν ακόμη το διάγγελμα της Μεγάλης Τετάρτης του 2004, παραμονή του δημοψηφίσματος· δεν του συγχωρούν τον συναισθηματικό, δραματικό τόνο του λόγου του, ό,τι άλλοι αναλυτές εκτίμησαν ως ιστορικό, ακριβώς διότι οδήγησε στο ιστορικό 76% του δημοψηφίσματος.

Γράφτηκε ότι η ήττα του Τ. Παπαδόπουλου το 2008 είναι αποδοκιμασία του Οχι του 2004. Τίποτε δεν θα μπορούσε να είναι λιγότερο πολιτικό και περισσότερο ανιστόρητο. Το δημοψήφισμα για το Σχέδιο Ανάν και οι προεδρικές εκλογές είναι ριζικά διαφορετικές διαδικασίες· στη μία περίπτωση, ο λαός εκαλείτο να εκφράσει τη βούλησή του για τη μακρά διάρκεια, για την τροπή της ιστορίας· γι’ αυτό και εκφράστηκε πέραν κομματικών συστοιχήσεων, πέραν της δημοκοπίας, εκφράστηκε οικονομώντας τον ιστορικό χρόνο.

Στην τωρινή περίπτωση, ο λαός εκφράστηκε οικονομώντας το παρόν, μοιράζοντας ακριβοδίκαια τις ψήφους στα τρία· και ο ελάχιστα μικρότερος τρίτος έχασε. Το τωρινό διακύβευμα δεν ήταν η Εδώ και Τώρα Λύση για Πάντα – τουλάχιστον φανερά, και κανείς από τους τρεις υποψηφίους δεν το έθεσε με θέρμη στο επίκεντρο της ρητορικής του, ακόμη και ο απερχόμενος πρόεδρος, ο οποίος διέπραξε σειρά τακτικών σφαλμάτων στην πορεία επανεκλογής του.

Ωστοσο, το διακύβευμα εξακολουθεί να είναι η Λύση. Μια λύση βάσει ενός αναθεωρημένου Σχεδίου Ανάν, δηλαδή βάσει μιας περίπλοκης χίμαιρας που στοιχειώνει την Κύπρο μετά την εισβολή του ’74 και τον Αττίλα. ΄Η μια λύση βάσει μιας ριζικά νέας στρατηγικής, με ριζικά αναθεωρημένη προσέγγιση, που θα λαμβάνει υπόψη της τα γεωπολιτικά δεδομένα του 21ου αιώνα και το σύγχρονο πρόσωπο της ευρωπαϊκής Δημοκρατίας της Κύπρου.

Το Οχι δεν έφερε την καταστροφή. Και η ανάδειξη νέου προέδρου, ακόμη και κάποιου που ήταν εκτός του ιστορικού 76%, επίσης δεν είναι καταστροφή. Ο Κυπριακός Ελληνισμός έχει δείξει ότι οικονομεί τον βίο του με επίγνωση του μακρού ιστορικού χρόνου: αργά, βασανιστικά, ελικοειδώς, πεισματικά, με πόνο και ήττες, με εμφύλιους και μεγαλείο· μα πάντα επιβιώνει.


«Ποιος μας γηροκομεί / τη σήμερον ημέρα, / ψηστιέρα, καρβουνιέρα, / μούσα δεκεμβριανή. / Πολέμησα καιρό / σε όλα τα πεδία / και με τυφλή μανία / ξέσκιζα τον εχθρό. / Τώρα με χειρουργεί / η αλλήθωρη νεολαία, / μια τσογλανοπαρέα, / που κάνει κριτική.»

Οταν το πρωτάκουσα, στον πλακιώτικο Ρήγα του 1976, ήμουν έφηβος· είδα την παράσταση δύο βραδιές μονορούφι κι έβγαινα στην παγωνιά κατάπληκτος, μαγεμένος. Είχα βυζάξει Μπάλο και Μαύρη Θάλασσα, μ’ αυτά μεγάλωνα, μαζί με Μπόουι και Χέντριξ, αλλά δεν είχα δει ποτέ λάιβ αυτόν τον τροφό.

Πολλά χρόνια αργότερα, σε μια από τις μεταμορφώσεις του Διονύση Σαββόπουλου, σ’ ένα γιγανταιώρημα, στάθηκα απέναντί του, αλλήθωρη νεολαία, τσόγλανος που κάνει κριτική. Ημουν σκληρός, σαν προδομένος γκόμενος· χειρότερα, σαν προδομένος από τον μεγάλο φίλο της εφηβείας μου. Κι ύστερα, με τα χρόνια, όταν επιτέλους τέλειωσε το βάσανο της μακράς εφηβείας, μεσήλιξ πια, στις υπώρειες της λεωφόρου Αλεξάνδρας, ένιωσα πάλι να με διαπερνά ηλεκτρισμός, άλλος πια. Τότε κατάλαβα ότι αυτές οι παλιές αγάπες δεν καταλύονται ποτέ, δεν καταλύεται το κύτταρο.

Προχθές, στην Πέτρου Ράλλη, τριάντα χρόνια από την μυητήρια μάγευση, στα πρώτα μέτρα της Μούσας Καρβουνιαρούς, η συγκίνηση έδωσε τη θέση της στην επίνοια: Ο Διονύσης Σαββόπουλος είναι ιστορικό πρόσωπο, εκφράζει μισό αιώνα βίου, εφήμερου και αιώνιου, εκφράζει τον καιρό, είναι κλασικός. Και είναι πάντα δραστικός.

Δεν μ’ ένοιαζαν πια η ορχήστρα, η ερμηνεία, ο ήχος, ο ηλεκτρισμός· βλέποντας τον Σαββόπουλο, τον μεγάλο φίλο, πλάι στον συνομήλικο φίλο, τον Θανάση Παπακωνσταντίνου, έβλεπα την Ιστορία, έβλεπα την Ελλάδα του βίου μου: μισός αιώνας ξετυλιγόταν συμπαγής, με ουλές, τραύματα, θριάμβους, με στεναγμούς και γέλια, με γεννητούρια και σαντούρια, με θλίψεις και αναδιπλώσεις, με τον έρωτα να σκέπει και να λυγίζει, κι ο χρόνος να πυκνώνει, να πυκνώνει, να πυκνώνει.

Εκρηκτικός και αυστηρός, αρχαίος δαίμων, ο ένας. Ανθρωπος του ’65 και του ’74, του ’81 και του ’89, ηχείο παντός καιρού, σάμπλερ του ραπ και του γκράφιτι· προφήτης. Προφήτης; Ναι, οιωνοσκόπος. Μα κυρίως ποιητής. Ριψοκίνδυνος και δραστικός· απ’ τους δραστικότερους στη μεταπολεμική Ελλάδα.

Η νεολαία είχε πάει για τον «Θανάση», για τον σκοτεινό λυρισμό του ή για τα λαϊκά του. Αλλά πώς ηλεκτριζόταν με τα τραγούδια του Σαββόπουλου, γραμμένα τριάντα και σαράντα χρόνια πριν… Πολύτιμα μέταλλα, έλαμπαν όπως το Purple Haze και το Κashmir στους αποχαιρετισμούς της ορχήστρας.

Ανθρωπος της μεταπολιτευτικής ευαισθησίας, ο Θανάσης Παπακωνσταντίνου. Με δύο πρόσωπα ο λυρισμός του: Εσωστρεφής, λόγιος και μελαγχολικός, αφενός, αλλά και δημώδης, λαϊκός, βουτηγμένος στη ζωή, αφετέρου· μετεωριζόμενος ανάμεσα στον ηλεκτρισμό, το sampling, τα πνευστά, το ambient, την μπουζουκομάνα και τους δεκαπεντασύλλαβους.

O Σαββόπουλος προϋποθέτει τον Παπακωνσταντίνου, έτσι το βλέπω σήμερα. Και η συνάντησή τους επί σκηνής, κάτω απ’ τον προβολέα, είναι δυνητικά ιστορικής σημασίας· όχι μόνο γιατί συναντιούνται δυο συνεχόμενες γενιές, απ’ το ’60 έως σήμερα, όσο γιατί συναντιούνται δύο σπουδαίοι δημιουργοί, δύο σημαίνουσες προσωπικότητες, που εξέφρασαν τις διαδοχικές εποχές και τις μεταβαλλόμενες ευαισθησίες.

Ο καθένας απ’ τους δύο μιλάει σε διαφορετικά, επικαλυπτόμενα εν μέρει ακροατήρια, με διαφορετικούς, καίτοι παρόμοιους τρόπους. Και οι δύο όμως μαζί επί σκηνής, προσλαμβάνουν άλλο δυναμικό, πολλαπλασιάζονται, και το γινόμενό τους ερεθίζει απρόβλεπτα: από ένα σημείο κι έπειτα, δεν ακούς τραγούδια, δεν προσέχεις μουσικές, δεν κρίνεις ιδιοσυγκρασίες, αλλά αναστοχάζεσαι σύνολα: πού βρίσκεσαι εσύ μέσα σε αυτή την αφήγηση, πώς πορεύεται η ζωή σου, πώς πορεύεσαι απ’ τον προσωπικό χρόνο στον ιστορικό, από το πυρακτωμένο μικροπεδίο της συγκίνησης στο αφαιρετικό μακροπεδίο της σκέψης, πώς αναγνωρίζεσαι στους άλλους, πώς αναγνωρίζεσαι μαζί με άλλους.

Αυτή την ικανότητα την είχε πάντα ο Σαββόπουλος: συντήκει συναίσθημα, σκέψη, αισθητική, και φτιάχνει ένα κράμα ολότελα διαφορετικό από τα πρωτογενή υλικά: τραγουδάει τον κόσμο, ό,τι περιρρέει άμορφο, κοινότοπο και ημιορατό γύρω μας, και τραγουδώντας τον, τον μεταμορφώνει, του δίνει φόρμα, βάθος, αποχρώσεις, νόημα· κάνει τον κόσμο δραματικό και ταυτόχρονα οικείο.

Σε αυτό τη σκολιά, πλην συναρπαστική, οδό περπατάει από καιρό και ο Παπακωνσταντίνου· είναι πια ο μεγάλος φίλος των νεότερων, ειλικρινής και γυμνός, άγρυπνος και ελαφροΐσκιωτος, τούς αφηγείται παλιές ιστορίες με νέο ντύμα.

Οι δύο μαζί μας φανερώνουν τον βίο συμπαγή και υπόκωφο.

Ένα βλέμμα, Καθημερινή, 17.02.2007

buzz it!

melanitis_return_from_hades_web.jpg

εικον.: Γιάννης Μελανίτης, Return from Hades, γλυπτική. Εκθεση “Οδυσσέας ως Φάουστ” Ε31 Gallery.

Η κοινωνία στρέφεται προς τα αριστερά;

Η δημοσκοπική ταλάντωση είναι μεταστροφή του σώματος επί το ριζοσπαστικότερο; ΄Η μήπως είναι διοχέτευση αγανάκτησης; Μήπως είναι ψυχολογίζουσα, θυμική ψήφος προς τους άφθαρτους, τους αμέτοχους του χρεοκοπημένου διπολισμού;

Σε αυτά τα ερωτήματα καλείται προ πάντων να απαντήσει η ίδια η Αριστερά, με πολιτικούς όρους και όχι επικοινωνιακούς και ηθικολογικούς.

Διάβασέ το ολόκληρο

thiasos.jpg
Πιάσαμε πάτο. Το ακούς παντού, το διαβάζεις, το λες. Το αισθάνεσαι. Ελεεινολογείς, περιγράφεις τον πάτο, εξαιρείς τον εαυτό σου και την παρέα, συναντάς τοίχο, και συνεχίζεις τα ουίσκια και τις ρακές.

Ναι, πιάσαμε πάτο. Αλλά και δεν πιάσαμε. Τουλάχιστον, δεν πιάσαμε τώρα· τώρα το αντιλαμβανόμαστε, τώρα βλέπουμε τον βάλτο εν εκτάσει και εν τω βάθει· τώρα, εξαντλήθηκε η αυτοκοροϊδία. Ενα τυχαίο συμβάν, ένα γρανάζι κλώτσησε, μια μεταβλητή άλλαξε τιμή, και όλο το φράκταλ μετατοπίζεται και αποδομείται, όλο το σύστημα κλονίζεται. Ιδού η μία εκδοχή. Εξ ου και ο αιφνιδιασμός και ο θυμός και οι ιερεμιάδες.

Η άλλη εκδοχή: Στον πάτο δεν βρίσκονται όλοι. Ο βόρβορος της μιντιοδημοκρατίας δεν αγγίζει τους πάντες. Στις παρυφές, στις υπώρειες, σε μυχούς και κολπίσκους, σε σπηλιές και ξέφωτα, ανθούν υγιείς, κανονικοί άνθρωποι, νέοι και μεγαλύτεροι, αφοσιωμένοι στη δουλειά τους, τους φίλους τους, την οικογένειά τους, με αίσθηση του μέτρου και της φιλοδοξίας, που αγαπούν την τέχνη τους και τιμούν το επάγγελμά τους, επιστήμονες, δάσκαλοι, τεχνίτες, καλλιτέχνες, λειτουργοί, επιχειρηματίες. Δεν τους φωτίζει το πρόστυχο φως της δημοσιότητας· τους φωτίζει ένα μικρό εσώτερο φως, το δικό τους. Για να τους δούμε, πρέπει να βλέπουμε με τα μάτια μας, όχι με οθόνες και κάμερες.

Είδα τέτοιους ανθρώπους αυτές τις μέρες των κατεδαφίσεων – όταν βρίσκεσαι υπό πίεση, οι αισθήσεις οξύνονται. Είδα νέους ανθρώπους να παράγουν τέχνη, να δουλεύουν σκληρά, να ρισκάρουν τα λιγοστά τους χρήματα, όχι για το ψώνιο ούτε για την αρπαχτή, αλλά για την πίστη: ό,τι μπορεί να γίνει τώρα, ολίγο, μικρό, ταπεινό, κάνε το, όσο μπορείς, μην τ’ αφήνεις.

Ενα μικρούλι μπαρ που παίζει πρωτοποριακή μουσική και δίπλα του μια μικρή αίθουσα που φιλοξενεί λάιβ μουσικές, θέατρο, διαλέξεις, σεμινάρια. Μικρές κλίμακες, υψηλή αισθητική, άφθονη ενέργεια, αριστοκρατική σιωπή, και προπάντων πίστη και πράξη.

Στην καρδιά του ιστορικού κέντρου, πλάι στα παρατημένα πια εργαστήρια ραπτικής, στα υφάσματα, τα καναβάτσα και τις φόδρες, μέσα στη ζεστή ακόμη παράδοση των αρτιζάνων, των καλφάδων και των ζωηρών εμπόρων, οι νέοι καλλιτέχνες και entrepreneurs στήνουν τα δικά τους εργαστήρια, παράγουν παρόν και εκκολάπτουν μέλλον.

Η σκηνοθέτις Ιωάννα, οι ηθοποιοί και παραγωγοί Γιάννης και Ολγα, αυτές τις μέρες του πάτου, μου έδειξαν λίγο από αυτό το φως, την πίστη στο συμβάν της ζωής, στο διαρκές θαύμα της σχέσης, με μια μεταφορά: την εξόρυξη του μαρμάρου, της αδρανούς ύλης, και τη μεταμόρφωσή της: Περικαλλές άγαλμα εξεποίησ’ ουκ αδαής… Το θεατρικό τους δρώμενο είναι μια εκσκαφή πολιτική, παρότι μιλούν κυρίως για τα αισθήματα, τη σχέση, την αγάπη, τη συνάντηση – μάλλον ακριβώς διότι μιλούν γι’ αυτά τα τετριμμένα και μελό, ανασκάπτοντας τον Μπαρτ, τον Μπένγιαμιν, τον Ντοστογιέφσκι, αλλά και τον Ουελμπέκ και τη Σάρα Κέιν και τους Red Hot Chili Peppers και την electronica και την μπόσα νόβα.

Αλλά αυτό που πήρα δεν είναι τόσο το έργο τέχνης, η επιτυχία του ή η επιδιωκόμενη ποιότητά του· είναι η ενέργειά τους, η αύρα τους· αυτά με εγκαρδίωσαν, σε αυτά είδα τόσους και τόσους άλλους τριαντάρηδες που φεσώνονται, ρισκάρουν, δουλεύουν, δημιουργούν. Δεν κυνηγούν διορισμό, δεν περιμένουν επιδοτήσεις, δεν εκλιπαρούν χορηγούς· αυτοχρηματοδοτούνται, παράγουν, προχωρούν. Αυτά τα Ελληνόπουλα επικοινωνούν με ομότεχνους ανά τον κόσμο, ανταλλάσσουν εμπειρίες και υλικό, στήνουν οικοτεχνίες για τις μουσικές τους και τα θέατρά τους, γράφουν (ξανά!) ποίηση και στήνουν αναγνώσεις, καλλιεργούν και καλλιεργούνται. Μαθαίνουν πάλι να μιλούν ίσια και από καρδιάς· ο κυνισμός των νεόπλουτων του ’80–’90 δεν τους αγγίζει, δεν τους χάλασε. Πράττουν· δεν μυκτηρίζουν. Ζουν.

Αυτή η γενιά των σιωπηλών και άφθαρτων, των αφοσιωμένων στη ζωή και στη δημιουργία, δεν ξέρει τον πάτο. Αυτοί ανησυχούν λιγότερο απ’ όλους, γιατί τίποτε δεν τους χαρίζεται, κι όμως τα διεκδικούν όλα, και κερδίζουν το πολυτιμότερο: τη σχέση με τη ζωή, τη δυνατότητά της. Αυτοί οι άνθρωποι οι αθόρυβοι τραβούν τη χώρα μπροστά, όσο μπροστά μπορεί να πάει από τον πάτο που διαπιστώνουμε τώρα. Παράγουν καινοτομίες, τέχνη, γνώση, ηθική υπεραξία, κραδασμούς, καλοσύνη. Δεν φοβούνται τον πάτο

Είναι λίγοι. Και είναι πολλοί…

Ένα βλέμμα, Καθημερινή 10.02.2007

Ο νέος Αρχιεπίσκοπος, τραυματισμένος στο παρελθόν από τον φατριασμό και τη δημόσια διαμάχη, τρωθείς από το παραεκκλησιαστικό κύκλωμα, καλείται τώρα όχι να ανατρέψει ή να συγκρουστεί, αλλά να θεραπεύσει και να ανασυγκροτήσει. Καλείται όχι να ιδεολογήσει ή να πολιτευθεί, αλλά να θεολογήσει και να ποιμάνει. Αυτό φαίνεται να περιμένουν και το σώμα των πιστών και η πολιτική κοινωνία.

Διάβασέ το ολόκληρο

polo03.jpg


Η ομιλία του Αλέκου Αλαβάνου, στο συνέδριο του Συνασπισμού που άρχισε προχθές, δεν συνοψίζει μόνο την πολιτική του, αλλά δείχνει την Αριστερά να μετασχηματίζεται και να διεκδικεί ζωτικό, πρωταγωνιστικό χώρο στον δημόσιο βίο. Ο Αλ. Αλαβάνος όχι μόνο επανέφερε στην πρώτη γραμμή τη βούληση για μια κυβέρνηση με επίκεντρο την Αριστερά, δηλαδή μια πρόταση εξουσίας, αλλά επιπλέον έδωσε ιστορική προοπτική στην κίνηση: Εμείς θα κλείσουμε τον κύκλο της μεταπολίτευσης, είπε.

Μπορεί; Ο Συνασπισμός γεννήθηκε δεκαπέντε χρόνια μετά τη μεταπολίτευση· η ίδρυσή του συνέπεσε με την εγχώρια δυσλειτουργία του ’89 και τη συγκυβέρνηση, αφενός, και με την πτώση του υπαρκτού σοσιαλισμού, αφετέρου. Η ελληνική μεταπολίτευση τέλειωσε τότε, η διεθνής μόλις άρχιζε.

Η διχασμένη ελληνική Αριστερά βίωσε τραυματικά την πτώση και παρασύρθηκε από τη διεθνή κρίση για πολλά χρόνια. Το ΚΚΕ πενθεί ακόμη, σκαλίζοντας τις στάχτες του Ταλμούδ. Ο Συνασπισμός είδε τον πάτο της εσωστρέφειας και του φατριασμού, εκλιπαρώντας ανά τετραετία το κοινοβουλευτικό 3%, χωρίς όμως να μπορεί να πείσει πολιτικά και ιδεολογικά.

Την τελευταία τριετία, υπό την ηγεσία του Αλ. Αλαβάνου, είδαμε τον Συνασπισμό να ωριμάζει και να στρέφεται προς τα έξω, να αντλεί νέο αίμα, να ακούει την κοινωνία, να αποκολλάται από την ορθοφροσύνη του πρώην ΚΚΕ-εσωτ. αλλά και από τον μυωπικό κομμουνισμό των ΚΚΕγενών – των δύο μειζόνων συνιστωσών του. Ο Συνασπισμός σήμερα φαίνεται να έχει αφομοιώσει ικανοποιητικά την ιστορία του, να αφουγκράζεται τη συγκυρία και να διαμορφώνει πολιτική που είναι ταυτόχρονα πιο ριζοσπαστική και πιο ρεαλιστική.

Στις πρώτες θέσεις της ατζέντας του σήμερα δεν είναι ο εξ αποκαλύψεως σοσιαλισμός, αλλά η δημοκρατία στην καθημερινή ζωή, το περιβάλλον, η ανεργία στη νεολαία, το «μια άλλη Ελλάδα είναι εφικτή». Αυτά καίνε την ελληνική κοινωνία επί του παρόντος, κι αυτά άλλωστε του έδωσαν νέα δυναμική και τον έφτασαν στο 5%.

Στο μέτρο που ο Συνασπισμός δεν επαγγέλλεται μόνο μια αφηρημένη επανάσταση, αλλά προβάλλει μια λογική μεταρρυθμίσεων και εφικτών στόχων με κοινωνική δικαιοσύνη, εφόσον αποδειχθεί ότι ξεπέρασε οριστικά την εσωστρέφεια, εφόσον βγει μπροστά με πειστικές υλοποιήσιμες προτάσεις, θα προχωρήσει. Και η όποια επιτυχία του δεν θα αφορά μόνο την Αριστερά, αλλά ολόκληρη την ελληνική κοινωνία, που πορεύεται σήμερα χωρίς πυξίδα και χωρίς πίστη στις, υπαρκτές παρά ταύτα, δυνάμεις της.

Καθημερινή, 09.02.2007

φωτ.: Α. Μπάχας, Χίος, 1922.

buzz it!

christodoulo.jpg
Φλογερό ρήτορα και λειψό μεταρρυθμιστή, γοητευτικό πρόσωπο και άνισο ηγέτη, ελληνοκεντρικό που όμως σφράγισε οικουμενικά την ιστορία: συμπροσευχήθηκε με τον Πάπα στην Πνύκα. Ετσι θα θυμόμαστε τον Χριστόδουλο, τον Αρχιεπίσκοπο. Θερμό και αντινομικό, άνθρωπο που δεν μάσησε τα λόγια του, που δεν φοβήθηκε την υπερβολή, άνθρωπο που υπέπεσε στην υπερβολή και σε λάθη, που πρόβαλε την Εκκλησία ως σώμα ζωντανό και εγκοινωνισμένο, μα και ως σώμα πολιτικό που αξίωνε κοσμική κυριαρχία.

Περισσότερο ηγέτης και λιγότερο παπάς, περισσότερο πολιτικός και καθόλου καλόγερος. Ο αποδημήσας αρχιεπίσκοπος εξέφρασε τον καιρό, τουλάχιστον όπως τον ερμήνευσε ο ίδιος· συνέλαβε την κατά Μακιαβέλι fortuna, την τύχη και περίσταση, και την εκμεταλλεύθηκε. Το 1998, όταν εξελέγη στον θρόνο, διαδεχόταν τον Σεραφείμ, έναν ιεράρχη που διέπλευσε τρεις κρίσιμες πολιτικά δεκαετίες μη μιλώντας ποτέ πολιτικά, έναν ιεράρχη που ορίστηκε από την ιωαννιδική δικτατορία, που όρκισε την πρώτη κυβέρνηση της μεταπολίτευσης, που όρκισε την κυβέρνηση της αλλαγής του ’81 και τη «συγκυβέρνηση» του ’89, αντάλλαξε αστεϊσμούς με τον κομμουνιστή Φλωράκη, προστάτευσε την εκκλησιαστική περιουσία, είδε το τέλος του Ψυχρού Πολέμου και ίσως (ίσως…) είδε την κοινωνία να αλλάζει βαθιά και έκρινε ότι η θέση της Εκκλησίας άλλαζε κι αυτή: έμπαινε στη δική της γωνία, πλούσια μα περιχαρακωμένη, μια γωνία.

Ο Χριστόδουλος εξελέγη μετά όλα αυτά, μετά το τέλος του παλιού κόσμου, στην αυγή του νέου, όταν η Ελλάδα ήταν με τα μούτρα στον εκσυγχρονισμό. Κι όταν τους λαμπερούς ηγέτες, τους γητευτές της αλλαγής, είχαν διαδεχτεί οι μετριοπαθείς και οι τεχνοκράτες του εκσυγχρονισμού. Ο νέος αρχιεπίσκοπος, θαλερός και ορμητικός, δεν έμεινε σε έναν ρόλο· ήταν και λαμπερός ηγέτης και εκσυγχρονιστής. Διεκδίκησε και τους δύο ρόλους, με άνισα αποτελέσματα.

Ως ηγέτης, με τη θερμή ρητορική του, φιλοδόξησε να εκφράσει τους πληβείους και τους αδύναμους, όσους δεν είχαν (και δεν έχουν) φωνή, όσους δεν νοιάζονται κυβέρνηση και αντιπολίτευση, όσους τρόμαξε η παγκοσμιοποίηση, όσους απείλησε ο ερήμην τους εκσυγχρονισμός, όσους ένιωσαν να γλιστρούν στο οικονομικό περιθώριο της κοινωνίας, απαράσκευοι και ανυπεράσπιστοι, χωρίς παράδοση και χωρίς ταυτότητα, μέσα σε έναν υπερμοντέρνο, υπερταχύ εχθρικό κόσμο. Ο αρχιεπίσκοπος πρόσφερε σε αυτό το κλονισμένο πλήθος παραμυθία ταυτότητας και συνοχής, ξαναστίλβωσε το σκουριασμένο κράμα ελληνισμού-χριστιανισμού, μιμήθηκε τη γλώσσα των νιάτων και του δρόμου, κήρυξε με ανέκδοτα, βρέθηκε στον πυρήνα μιας ορισμένης παραδοσιοκρατίας και ενός ετερόκλητου αντιιμπεριαλισμού στηλιτεύοντας την «αιματοβαμμένη» αμερικανική πολιτική. Κατά τούτο, εξέφρασε καίρια ένα από τα κυρίαρχα ρεύματα της εποχής μας, έναν εσωστρεφή, αμυντικό κατ’ ουσίαν, ελληνοκεντρισμό· τον συνδαύλισε κιόλας.

Με την ίδια ζέουσα ρητορική στράφηκε εναντίον του κοσμικού κράτους, κάνοντας πολιτική άλλοτε ως άτυπη κυβέρνηση των ορθοδόξων Ελλήνων και άλλοτε ως αξιωματική αντιπολίτευση, μιλώντας άλλοτε εξ ονόματος του χριστεπώνυμου λαού και άλλοτε ως διακεκριμένος πολίτης: «Δεν θα μου κλείσουν το στόμα!» απαντούσε σε όσους του υπενθύμιζαν τα διακριτά πεδία Εκκλησίας και Κράτους, σε ένα πολιτικό σκηνικό που ανέχεται ή και εκτρέφει εξωθεσμικά λόμπι και νταβατζήδες. Σε αυτόν το ρόλο, του πολιτικού ηγέτη, κέρδισε τις πρώτες του νίκες, αλλά υπέστη και τις στρατηγικές του ήττες.

Οι ήττες σωρεύτηκαν όταν κλονίστηκε η Εκκλησία, όταν φάνηκε ρηχός και προσωποπαγής, τρωτός και ατελέσφορος, ο εκσυγχρονισμός που επιχείρησε στην ιεραρχία· όταν τα μίντια διαπόμπευαν παραεκκλησιαστικούς και επίσκοπους, διάκονους και παντελονάδες, όταν η κοινωνία –ακόμη και οι διαδηλωτές των ταυτοτήτων– σκανδαλισμένη έκραζε κατά δικαίων και αδίκων. Οταν ο κραταιός Χριστόδουλος εμφανίστηκε πελιδνός και απολογούμενος στην τηλε-εισαγγελία, χωρίς να πείσει. Οταν φάνηκε πόσο τρωτούς ανάξιους είχε επιλέξει για συνεργάτες αυτός ο λαμπερός και ευάλωτος και αντιφατικός ηγέτης. Περισσότερο ηγέτης και λιγότερο παπάς.

Ετσι θα τον θυμόμαστε τον αρχιεπίσκοπο Χριστόδουλο, όσοι δεν τον γνωρίσαμε από κοντά: ηγέτη. Που άστραψε στο πολιτικό και κοινωνικό στερέωμα, και ηττήθηκε στο εκκλησιαστικό. Η Ιστορία θα τον κρίνει καλύτερα από εμάς, τους συγχρόνους του. Σκέφτομαι πάντως ότι αν επιζούσε, η υπόλοιπη θητεία του δεν θα ήταν ίδια, δεν θα ήταν ίδιος: Οι ουλές των τελευταίων ετών θα τον είχαν κάνει περισσότερο παπά και λιγότερο ηγέτη.

«Ου συνοδεύει η δόξα… Τον μεταστάντα εξ ημών ανάπαυσον».

Ένα βλέμμα, Καθημερινή 03.02.2008

 

Το 2003 έγραφα για τον τότε μεσουρανούντα αρχιεπίσκοπο, εδώ >> 

buzz it!

mao_mosaic_web.jpg

«Ο Πρόντι έφυγε, ο Μπερλουσκόνι δεν επέστρεψε ακόμα, σύντροφοι, ας απολαύσουμε αυτή τη μαγική στιγμή». Το έγραψε η ιταλική εφημερίδα Il Manifesto, αυτές τις μέρες ακυβερνησίας στη γειτονική χώρα, και αμέσως κυκλοφόρησε από μέιλ σε μέιλ στην Ελλάδα, που έχει ακόμη κυβέρνηση.

Οι αναλογίες είναι πολλές και προφανείς, με πρώτη ίσως την αδυναμία ουσιαστικών μεταρρυθμίσεων και αποτελεσματικής λειτουργίας των θεσμών, κι εκεί κι εδώ.

Εκεί, ο υπερκαναλάρχης και υπερλαϊκιστής ετοιμάζεται για την τρίτη διακυβέρνησή του, αφού η κεντροαριστερά απέτυχε πρωτίστως να μεταρρυθμίσει τον εαυτό της.

Εδώ, ο πολιτικός κόσμος και η χώρα ολόκληρη, μετασχηματισμένοι σε τηλεακροατήριο, παρακολουθούν γητεμένοι τη ζώνη του μεσονυκτίου για να δουν ντοκουμέντα ικανά να ρίξουν κυβερνήσεις και να κατεδαφίσουν απομεινάρια συνειδήσεων. Και τα ντοκουμέντα δεν έρχονται, τα ντοκουμέντα αργούν ή δεν υπάρχουν, οι καταγγελίες πληθωρικές ξεχειλίζουν τη ζούγκλα, οι υποψίες βαραίνουν και πλακώνουν, κι όλο το πολιτικό σύστημα βρίσκεται έτσι αιχμάλωτο και εξουθενωμένο, αλυσοδεμένο στην τηλε-εισαγγελία.

Φταίει η ασυδοσία των μήντια… Αμ δεν φταίει μόνο αυτή. Φταίνε κι όσοι την εκτρέφουν, ακόμη και τούτες τις ώρες της διάλυσης, όσοι τους ταϊζουν υλικά και ηθικά, όσοι σπεύδουν να εκτεθούν, γλάστρες και αδρανείς, όσοι σπεύδουν εκεί, μόνο εκεί, στον βωμό και στο θυσιαστήριο να εμφανιστούν λάλοι και υποταγμένοι.

Είδαμε, ας πούμε, κοτζάμ βουλευτή, να απολογείται για την επιορκία του στον τηλε-Ιαβέρη που τον «έδωσε» ― και δεν είδαμε ακόμη τη Βουλή να τον καλεί για εξηγήσεις και κολασμό. Είδαμε δημοσιογράφους να αναγγέλλουν εγκληματικές πράξεις, δικές τους ή άλλων, με υποκλαπέντα ντοκουμέντα ή χωρίς, και να κυκλοφορούν ασύδοτοι. Είδαμε, προχθές, κορυφαίο μητροπολίτη, εκπομπάρχη της κρατικής τηλεόρασης, να αναγγέλλει την υποψηφιότητά του για τον αρχιεπισκοπικό θρόνο ―πού αλλού;― σε τηλεοπτική εκπομπή, σε δημοσιογράφο σχετιζόμενη οργανικά με την Εκκλησία της Ελλάδος.

Ιδού και το εκκλησιαστικό kitsch, εφάμιλλο του πολιτικού, ίδια κοινότοπο και ποταπό. Ιδού και η καχεκτική δημοκρατία, στην οθόνη βουλιάζει, βουβαίνει το πλήθος, βαθαίνει το ρήγμα· και να το ψέμα, σαρκάζον και λοίδωρο, καταλαμβάνει όλο τον προσφερόμενο χώρο, νομιμοποιείται, το ψέμα εκτοπίζει το πραγματικό, και η αλήθεια είναι πια μονάχα μια στιγμή, μια σπίθα.

Κοιτάμε το ποτήρι μισογεμάτο, όπως οι Ιταλοί: Μεγάλη αναταραχή, θαυμάσια κατάσταση…

visit


Follow nikoxy on Twitter


91 κείμενα από 7


 



BETA


ΚΙΝΗΣΗ ΕΝΕΡΓΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ ΜΥΚΟΝΟΥ

RSS Gatherate: The Best of the Greeks

  • Παρουσιάστηκε σφάλμα. Το κανάλι ίσως είναι εκτός λειτουργίας. Δοκιμάστε αργότερα.

Twitting

  • Χρονική υστέρηση ή κενό επικοινωνίας ή … twitter.com/USAmbPyatt/sta… 2 weeks ago
  • Όσο ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναβάλλει να ψηφίσει τα μνημόνια εφαρμογής της Συμφωνίας Πρεσπών η Τουρκία αγκαλιάζει Β.… twitter.com/i/web/status/1… 1 month ago
  • Στο αυτόφωρο ο δήμαρχος Μυκόνου, επειδή τα ξημερώματα ο Δήμος απομάκρυνε αυθαίρετες επεμβάσεις στην παραλία Καλό Λι… twitter.com/i/web/status/1… 1 month ago
  • Η Δεξιά είναι απενοχοποιημένη και αδίστακτη. Η Αριστερά, ας κρατήσει αυτό το χρήσιμο δίδαγμα, όταν θα γκρεμίζει τις… twitter.com/i/web/status/1… 2 months ago
  • O Xρυσοχοΐδης εφαρμόζει το πόρισμα. https://t.co/iVG6oHqxCo 6 months ago
  • Απετράπη η νυκτερινή αστυνομική εισβολή στο ΑΠΘ. Προς το παρόν. Ασπίδα φοιτητών και καθηγητών. #Χρυσοχοιδη_παραιτησου 6 months ago

RSS vlemma_notes

  • Παρουσιάστηκε σφάλμα. Το κανάλι ίσως είναι εκτός λειτουργίας. Δοκιμάστε αργότερα.

ποστμαστερ

mail-3.gif

share

Wikipedia Affiliate Button

not only

keimena.gif

αρχειο

Blog Stats

  • 1.019.123 hits
Αρέσει σε %d bloggers: