You are currently browsing the monthly archive for Ιανουαρίου 2008.

Στο απέραντο τηλεκαφενείο Η Ελλάς η ετυμηγορία είναι μία. Ολοι ίδιοι είναι: Κρατικοί λειτουργοί, δικαστές, βουλευτές, κυβερνητικοί, δημοσιογράφοι, δικηγόροι, όλοι ψέματα λένε, όλοι τα παίρνουν, όλοι μες στο βούρκο… Το πλήθος καταναλώνει βρώμικες λεπτομέρειες, παρακολουθεί τον δημόσιο ιστό να ξηλώνεται πόντο πόντο, κάθε γελοία αποκάλυψη φέρνει μια άλλη ακόμη πιο γελοία, ακόμη πιο ισοπεδωτική.

Ο βουλευτής, καρφωμένος ως βαποράκι εκβίασης από τον φίλο του δημοσιογράφο, σπεύδει να δώσει εξηγήσεις όχι στη Βουλή ή στο κόμμα του, αλλά στον μεταμεσονύκτιο εισαγγελέα υπηρεσίας, στον Ιαβέρη που ξαγρυπνάει. Η Βουλή και το κόμμα του παρακολουθούν.

Ο δημοσιογράφος Χ. υποκλέπτει τη συνδιάλεξη με τον δημοσιογράφο Ψ., και προσκομίζει αυτό το προϊόν εγκλήματος για να καρφώσει τον ψευδόμενο Ψ., ο οποίος υποστηρίζει σοβαρά ότι όσα έλεγε ήταν χαβαλές. Ο Χ. υποστηρίζει ότι η υποκλοπή δεν είναι αδίκημα, αλλά επαγγελματική πρακτική, και κατηγορεί τον πρόεδρο της Ενωσης Συντακτών για την κάλυψη που πρόσφερε στο κανάλι-εργοδότη του και στο απόρρητο του πρωθυπουργικού συνεργάτη.

Κάθε νέα αποκάλυψη είναι πιο απρόσμενη και πιο βρώμικη από την προηγούμενη· κυρίως, είναι πιο εγκληματική: ένας ψηφιακός οχετός, αποτυπωμένος ήδη ατιμωρητί σε πρωτοσέλιδο, ώριμος πια να μνημειωθεί και στο YouTube, σε παγκόσμια διανομή.

Ολοι ίδιοι είναι. Οι έσχατοι προβάλλουν ως τιμητές των πρώτων, των πάντων, και το πλήθος, εμβρόντητο και φθονερό μαζί, αποφαίνεται: Πολιτικοί- δημοσιογράφοι ένα κουβάρι, στον ίδιο λάκκο, όλοι ίδιοι είναι. Δεν είναι. Η άκριτη γενίκευση γκρεμίζει την εμπιστοσύνη προς τον συντεταγμένο βίο, οδηγεί απευθείας στην ανομία, την αυτοδικία και τον εκφασισμό· ανοίγει τον δρόμο στον δεκανέα που θα πουλήσει περηφάνια και Αίμα και Γη στους ματαιωμένους.

Αλλά και είναι. Οσο οι άφθαρτοι, οι έλλογοι, οι έντιμοι, οι πολλοί, σιωπούν, τόσο τον τόνο θα δίνουν οι λίγοι φαύλοι, τόσο περισσότερο θα κυριαρχούν εκβιαστές, βαποράκια και σπιούνοι. Υπάρχει και η άλλη, η μέσα Ελλάδα – στην Κόνιτσα, στη Νίσυρο, στη Νέα Υόρκη, στο Σίντνεϊ. Αυτή η Ελλάδα, αυτοί οι Ελληνες της γνώσης και της διακινδύνευσης, της περιπέτειας και της προκοπής, πρέπει να μιλήσουν, να βγουν μπροστά, τιμωροί και κυρίαρχοι, να διαδηλώσουν αυτό που είναι κι αυτό που ποθούν. Να σπρώξουν τον τόπο προς το μέλλον. Οσο σιωπούμε, αυτοί οι λίγοι θα μαγαρίζουν τον δημόσιο χώρο, θα κλέβουν το μέλλον. Δεν τους ανήκει. Ας τραβήξουμε την πρίζα.

Καθημερινή, 26.01.2008

εικον.: Απόστολος Καρακατσάνης, Internal 1, 2005 (γκαλερί A-Δ, 08.02-15.03.2008)

buzz it!

«Α, ρε Λαυρέντη, εγώ που μόνο το ‘ξερα τι κάθαρμα ήσουν…» – Μαν. Αναγνωστάκης

30.10.2005

 

Ποιος ανεβοκατεβάζει υπουργούς; Ο σκιτσογράφος Ανδρέας Πετρουλάκης ζωγράφισε προ ημερών το ήδη ομιλούμενο: Ο Μάκης. Ποιος Μάκης; Μα πού ζεις; Ο Μάκης μπαίνει σε κάθε σπίτι, εκδικητής και τιμωρός, Ρομπέν κατά της διαφθοράς και της λαμογιάς, κάνει έρευνα, μαγνητοφωνεί, βιντεοσκοπεί, αποκαλύπτει, αναλύει, παραδίδει υλικό σε εισαγγελείς, ανοίγει τούνελ σαν ακούραστος τυφλοπόντικας της κάθαρσης, δίνει υπόσταση και εικόνα στη λαϊκή τηλεδημοκρατία.

Ο Μάκης. Δεν είναι πρόσωπο, είναι σύμβολο· γραδάρει την αντοχή των υλικών, με τα οποία χτίζουμε κοινωνία, θεσμούς, συνειδήσεις. Ο Μάκης είναι ο μέγας ιεροεξεταστής, σε εκδοχή καρτούν, με αμφίεση και στυλ τυπικά ελαφρολαϊκά· ένας ιεροεξεταστής που δεν οδηγεί το κοινό του σε διλήμματα και δράμα, αλλά το γαργαλάει ράθυμα, στήνει έναν χαλαρό καφενέ στην πλατεία του τηλεοπτικού χωριού, όπου περίπου ο πάσα εις έχει δικαίωμα λόγου, να πει το κοντό και το μακρύ του, να δικάσει, να πει τον πόνο του, τι θα έκανε αν ήταν πρωθυπουργός για μια βδομάδα… Ο ίδιος ο οικοδεσπότης πρωτοστατεί επ’ αυτού, δίνει πατρόν: Αν ήμουν πρωθυπουργός, θα έλεγα «Βρε Μάκη, δεν κουράστηκες να αγωνίζεσαι;». Ιδού το ρίγος του μεγαλείου, ιδού το ίχνος της καφενόβιας δημοκρατίας. Ιδού νέα εννοιολόγηση για το ευ αγωνίζεσθαι. Ολοι στην πίστα.

Ο Μάκης. Ρομπέν ψυχαγωγός. Προστάτης της σύνταξης της γιαγιούλας, του αδικημένου νοικοκύρη, του πικραμένου μεροκαματιάρη. Κυρίως: απαντοχή του ριγμένου, βήμα για μικρές δόσεις μοχθηρίας, για ξεφωνητό. Αυτός είναι ο φαινόμενος φλοιός. Μα, καθώς προχωρείς προς τον πυρήνα του κρεμμυδιού, και καθώς τα φύλλα εκδιπλώνονται στον χρόνο, διαπιστώνεις ότι παραμέσα κρύβονται ασυνέχειες, παράξενες καραμπόλες, όζοντα υλικά, αστήρικτοι αιφνιδιασμοί, ανορθόδοξες μέθοδοι και πολλές παλινωδίες. Η λαϊκή τηλεδημοκρατία έχει κενά.

Ο Μάκης γνωρίζει τα κενά. Ζει με τα κενά, αυτό τον κρίσιμο χώρο που δεν βλέπει το κοινό του. Ισορροπεί στην κυνική ακμή του αυτοσαρκασμού, σαν παλιός γελοιογράφος, κι έτσι ακριβώς τιτλοφόρησε τις εκπομπές του: Κίτρινος Τύπος, Ζούγκλα… Ευφυής ιδιοποίηση και μετωνυμία: Ο Τύπος θα είναι κίτρινος ή δεν θα υπάρχει. Εκ των προτέρων απάντηση στην όποια κριτική, και καταστατική δήλωση προθέσεων. Αφοπλιστικό. Και η κοινωνία, ο δήμος; Είναι ζούγκλα. Επιζεί ο θηρευτής. Ολοι εναντίον όλων. Και ο Μάκης για την πάρτη του.

Ο Μάκης. Αφουγκράζεται τον δήμο–καφενείο. Είπαμε: δομεί το σόου του σαν καφενείο. Δηλαδή, ο καθείς λέει ό,τι του καπνίσει, χωρίς περαιτέρω ευθύνη. Ο καθείς δικάζει και καταδικάζει, χωρίς την ανάγκη εφαρμογής οποιασδήποτε απόφασης. Μόνος κριτής, χρονοδότης και εισπράκτωρ στα βιδάνια, ο τηλεδεσπότης Μάκης. Μόνον αυτός γνωρίζει το σενάριο, τα κίνητρα, την πλοκή, το μέχρι πού θα φτάσει το μαχαίρι, ποιος θα φάει τη μεθεπόμενη μαχαιριά. Μόνον αυτός γνωρίζει το βάρος και τους παραλήπτες των υπαινιγμών. Ολος ο υπόλοιπος θίασος επί σκηνής είναι μοιραίοι καρατερίστες, όπως το τηλεακροατήριο.

Ο Μάκης. Πρότυπο επιτυχημένου. Αυτοδημιούργητος. Γάτος. Απιαστος. Πόσες φορές το έχω ακούσει: «Τους τα είπε… Εσύ ξέρεις τίποτε απ’ αυτά;» Δεν ξέρω… «Τον τρέμουν, ρε, τον Μάκη…» Το ξέρω. «Εχει το Καγιέν ο Μάκης;» Δεν ξέρω. «Πήγε με το φουσκωτό στη Μύκονο;» Δεν ξέρω. «Βιντεοσκόπησε όλες τις αυθαίρετες βίλες ή άφησε και καμιά για αργότερα;» Ρωτήστε τον.

Ινδαλμα της εποχής ο Μάκης. Τα λέει. Τον φοβούνται. Ρίχνει υπουργούς. Ξεσκίζει δικαστές. Κράζει παπάδες. Συνεντευξιάζει πράκτορες, εκεί όπου δεν μπορούν να τους βρουν οι μυστικές υπηρεσίες και οι εισαγγελείς.

Ο Μάκης βγάζει εφημερίδα. Στο ίδιο στυλ. Εγκαλεί τον πρωθυπουργό που δεν του δίνει συνέντευξη. Εδώ του έδωσε ο Βαβύλης… Ο πρώην πρωθυπουργός τού απευθύνει επιστολή με την οποία απαντά σε έκκληση Μάκη υπέρ υπόδικου δυστυχούς.

Ο Μάκης είναι και ΟΗΕ και Ουνέσκο, πρέσβης καλής θελήσεως. Μαζεύει εισφορές για τα θύματα του τσουνάμι, στο κρατικό κανάλι. Διαχέει απλόχερα το ήθος του στον διψασμένο δήμο. Οι απλοί άνθρωποι τον φωνάζουν στον δρόμο με το μικρό του όνομα. Πόσοι αξιώθηκαν αυτό το προνόμιο; Ο Ανδρέας. Και ο Θανάσης Βέγγος.

Ο Μάκης. Ενας από εμάς. Λίγο πιο σκοτεινός, λίγο πιο απρόβλεπτος. Ενας ατσίδας. Παράδειγμα για τα παιδιά.

«Α, ρε Λαυρέντη, εγώ που μόνο το ‘ξερα τι κάθαρμα ήσουν…» – Μαν. Αναγνωστάκης

Ένα βλέμμα, Καθημερινή, 30.10.2005

buzz it!

Υπερβάλλεις, χάνεις τον στόχο… Ο φίλος και συνάδελφος ήταν ορμητικός στο τηλέφωνο, την περασμένη Δευτέρα. Σχολίαζε το εν θερμώ κυριακάτικό μου κείμενο για το πολιτικό και ηθικό kitsch· διαφωνούσε που απέδιδα ευθύνες και στο πλήθος, για τα παρακμιακά φαινόμενα του δημόσιου βίου, πέρα από τα πρόσωπα της εξουσίας. Σχεδόν με πήρε απ’ τα μούτρα: Το πρωταρχικό πρόβλημα είναι η μη εφαρμογή του νόμου, είπε· η ανομία, η δυσλειτουργία ή η παράλυση των θεσμών. Τι να κάνουν οι πολίτες, αν δεν εφαρμόζεται ο νόμος; Οι πολίτες ξυπνάνε το πρωί, πάνε στη δουλειά τους, ανοίγουν τα μαγαζιά τους, πληρώνουν φόρους και, ανά τετραετία, εκλέγουν αντιπροσώπους, τους οποίους νομιμοποιούν διά της ψήφου τους και προικίζουν με μισθούς, αυτοκίνητα, προσωπικό και εξουσία, για να ασκούν χρηστή διοίκηση και να τηρούν το Σύνταγμα και τους νόμους μαζί με τους εισαγγελείς, τους δικαστές, τους δημόσιους λειτουργούς. Τι φταίνε, λοιπόν, οι πολίτες, ο κόσμος;

Ακουγα με προσοχή τον συνομιλητή μου. Τον εκτιμώ· είναι άνθρωπος με αρχές και πλούσια πολιτική πείρα, συχνά τον έχω συμβουλευτεί. Ταλαντεύτηκα έως τη δική του σκοπιά. Ναι, συμφωνούσα καταρχάς. Πράγματι, αν δεν λειτουργούν οι θεμελιώδεις θεσμοί, αδιατάρακτα και με συνέπεια, πώς να λειτουργήσει η πολιτική κοινωνία, πώς να αναπτυχθεί; Ακούγεται λογικό.

Ομως σκάλωνα. Σκάλωνα στις σκηνές του φιλμ: Αυτή η ανά τετραετία εκχώρηση εξουσίας στους αντιπροσώπους, αυτή η κατά την τετραετία απόσυρση του πολίτη στο καβούκι–δουλειά του, αυτή η μετάπτωση του πολιτικού σώματος σε σώμα παγίως αντιπροσωπευομένων και οιονεί ανευθύνων, μου έφερνε στα μάτια άλλα φιλμ: Απλούς πολίτες, ημικαταπατητές ρεμάτων και δασών, να ουρλιάζουν στις κάμερες της τηλεδημοκρατίας: Πού είναι το κράτος; Απλούς πολίτες να συνωθούνται σε κομματικά γραφεία ζητώντας διορισμό (αγανακτισμένα: δεν ζητάμε δουλειά, κύριε βουλευτά, διορισμό ζητάμε!). Απλούς πολίτες να καυχιούνται πώς έκαναν τη δουλειά τους παρακάμπτοντας την τάξη και χρησιμοποιώντας το Μέσον τους, και ταυτοχρόνως να σιχτιρίζουν για το φακελάκι που αναγκάστηκαν να ρίξουν στον ξεφτίλα εφοριακό, στην πολεοδομία, στα ΚΤΕΟ… Εβλεπα απλούς πολίτες έτοιμους ανά πάσα στιγμή να παρακάμψουν τη νομιμότητα, να λοιδορήσουν τον νομοταγή, να επαινέσουν τον ατσίδα. Κυρίως, έβλεπα απλούς πολίτες έτοιμους από καιρό να εκχωρήσουν κάθε ψιχίο εξουσίας τους, τη γλίσχρα ψήφο τους, τη φωνή τους, την πολιτική τους υπόσταση και την ατομική τους αξιοπρέπεια, έτοιμους να σιωπήσουν, να υποταχθούν, να ασπαστούν τη New Speak, να κάνουν το κορόιδο, για να διαπλεύσουν τον καιρό αδιάβροχοι.

Σε αυτή τη διαρκή βύθιση στην ετερονομία, στην απογύμνωση του πολιτικού, στον μετασχηματισμό του δημόσιου χώρου σε καζίνο και πελατειακότητα, εδώ ακριβώς βλέπω τον «απλό πολίτη» να πρωταγωνιστεί – απλό, γυμνό, υπήκοο, υπόδουλο, και διόλου πολίτη…

Ενδεχομένως αυτή η «αντιποπουλιστική» προσέγγιση απλουστεύει, στρογγυλεύει, είναι χονδροειδής. Αλλά αν, στην προσπάθειά μας να κατανοήσουμε την παρούσα συστημική και ηθική κρίση, καταφύγουμε μόνο σε μια αυστηρή τυπική και καθ’ όλα λογική απόδοση ευθυνών, by the book, τότε κινδυνεύουμε να μείνουμε σε θεραπεία συμπτωμάτων και όχι σε εντοπισμό των υποκειμένων αιτίων.

Αν τα πολιτικά υποκείμενα έχουν μεταλλαχθεί σε ενεργούμενα ή και ανδράποδα, τότε γιατί και με ποιο τρόπο οι ηγέτες τους θα είναι χρηστοί και ενάρετοι; Αν το οικονομικό έχει κατισχύσει επί του πολιτικού, αν το καυτό Greek Dream (αυτό που προβάλλεται καθημερινά στη μεσημεριανή ζώνη) είναι μεζονέτα και Κομπρέσορας με κάθε τίμημα, αν το όνειρο του 20χρονου είναι μια άθλια θέση στο Δημόσιο, αν οι οικογένειες των «απλών» αποδέχονται αδρανείς και καταφερτζήδες την εκμηδένιση του δικού τους δημόσιου σχολείου, του δικού τους δημόσιου νοσοκομείου, της δικής τους χώρας, τότε πώς να απαλλάξω από τις ευθύνες τους αυτούς τους άβουλους νεοείλωτες; Δεν τους απαλλάσσω. Δεν μας απαλλάσσω.

Ασφαλώς ο απλός πολίτης δεν έχει την ίδια ευθύνη με το βαποράκι δικηγόρο, τον εκβιαστή δημοσιογράφο, με τον επίορκο δικαστή, τον συνήθη διεφθαρμένο αστυνόμο, με την κότα πανεπιστημιακό, με τον διαπλεκόμενο και φαύλο πολιτικό. Ευθύνη του «απλού» όμως υπάρχει: εγκατέλειψε την πολιτική κοινωνία και ξεπούλησε τη φωνή του, ψελλίζοντας στον εαυτό του «δεν βαριέσαι, ας βολευτώ, πάντα έτσι ήταν, εγώ θ’ αλλάξω τον κόσμο;». Τον αλλάζουν τον κόσμο άλλοι για λογαριασμό του – έτσι.

‘Ενα βλέμμα, Καθημερινή 20.01.2007

buzz it!

Η δημοσιευόμενη και εκπεμπόμενη καθημερινώς αθλιότητα, πέριξ ενός αυτόχειρος και μιας ταινίας, δείχνει τον δημόσιο βίο σαν υπόθεση που αφορά πρωτίστως συνωμότες, εκβιαστές, βαποράκια, ταχυδρόμους προϊόντων υποκλοπής, κομπιναδόρους. Πρωταγωνιστές είναι πολιτικοί και δημοσιογράφοι. Πολιτικοί που όταν δεν κρύβονται, ψελλίζουν ψέμματα ή ανοησίες, και δημοσιογράφοι που υλακτούν, κομπάζουν, ψεύδονται.

Δεν είναι όλοι οι πολιτικοί έτσι, ούτε όλοι οι δημοσιογράφοι. Αλλά τον τόνο σήμερα τον δίνουν αυτοί οι φαύλοι, αυτοί διαμορφώνουν το κλίμα και τις διαρροές και την ατζέντα και το ρεπορτάζ… Είναι αυτοί που έχουν ταπεινώσει την πολιτική σε επικοινωνιακότητα και γκαλοπισμό, δηλαδή σε ψεύδη και τεχνικότητες, λογική προέκταση των οποίων είναι ο ευτελισμός της δημοκρατίας και η καχεξία των θεσμών.

Κι όμως, τους περισσότερους από τους θλιβερούς πρωταγωνιστές της κρίσης, της σημερινής και κάθε πρόσφατης, τους ξέρουμε. Γνωρίζουμε το ποιόν τους, την ηθική αντοχή τους, τη συμπεριφορά τους. Ξέρουμε τι τσακάλια κρύβονται πίσω από τις μάσκες Ζορρό, τι ύαινες υποδύονται τους Ρομπέν των Δασών, πόσο εξωνημένοι και διαβλητοί είναι οι νεοκυνικοί καραγκιόζηδες, οι δήθεν διασκεδαστές, ξέρουμε πόσο ανίκανοι και φουκαράδες, πόσο ευάλωτοι και πεινασμένοι, είναι οι κάθε λογής αξιωματούχοι. Τους γνωρίζουμε.

Και δυστυχώς τους έχουμε ανεχθεί. Πάνω στη ράχη της ανοχής μας, της αιδήμονος ή και οργίλης σιωπής μας, οι άθλιοι απέκτησαν πλούτο, φήμη, δύναμη. Τους ανέχθηκαν δικαστές, πολιτικοί, δημοσιογράφοι, πιεζόμενοι, εκβιαζόμενοι, κολακευόμενοι, ή απλώς αδιαφορούντες. Και η ζούγκλα θέριεψε, κατέλαβε όλο τον διαθέσιμο χώρο, η λοιδωρία αδυνάμων βαφτίστηκε σάτιρα, τα πορνοανέκδοτα βαφτίστηκαν χιούμορ, το κράξιμο βαφτίστηκε κριτική, τα πτώματα και οι κρεβατοκάμαρες έγιναν πρωτοσέλιδα και πρωτοβίντεο, ο κανιβαλισμός έγινε επάγγελμα.

Τα βλέπαμε όλα αυτά. Τα ξέραμε. Τους ξέραμε. Και αυτοί έθαλλαν θρασείς, λειτουργοί των Αγίων Μέσων, μες στην καχεκτική δημοκρατία των επικοινωνιών και του cool σχετικισμού.

Ομως η ξεφτίλα δεν αυτορρυθμίζεται, δεν φρενάρει από μόνη της. Το ψέμα διαστέλλεται διαρκώς, αυτοτροφοδείται, γίνεται θέαμα καυτό για το πλήθος των ανδράποδων: παρακολουθούμε ηδονικά τη βύθισή μας. Εως το σημείο πνιγμού.

Υπάρχει δυνατότητα αντιστροφής; Υπάρχει. Ο ιστορικός χρόνος δεν είναι ο βιασμένος χρόνος των μήντια και των διαχειριστών της εξουσίας. Η πολιτική κοινωνία κερδίζει την ύπαρξή της στον μη βιασμένο, τον βαθύ χρόνο της πολιτικής και της ιστορίας.

Καθημερινή, 19.01.2007 

Μια γρίπη ρουτίνας μες στις γιορτές σε βυθίζει στον πυρετό, την κακουχία, τη συρρίκωνση. Ο κόσμος έξω λάμπει, θορυβεί, πηγαινοέρχεται. Εσύ μέσα, αποκομμένος, αδύναμος, θλιβερός. Καταπίνεις ματζούνια και προσδοκάς την ανάσταση· δηλαδή να ξαναμπείς στον κόσμο απύρετος και διαυγής, έτοιμος για άλλους πόνους άγνωστους ποθητούς.

Κλεισμένος κι ανήμπορος, για τέσσερις-πέντε κρίσιμες μέρες, κλεισμένος στον εαυτό σου, σ’ ένα νοσηρό κουκούλι πόνων και παραισθήσεων, αναλογίζεσαι τη σημασία του Εξω. Η έλλειψη του Εξω, της κυκλοφορίας, των εικόνων, των άλλων, αυτό είναι που σε καταβάλλει περισσότερο απ’ όλα. Ανακατεμένος στα σεντόνια, αφυδατωμένος και μίζερος, λαχταράς να βρεθείς μες στον κόσμο· στα διαλείμματα των πυρετών, και μέσα σ’ αυτούς, χάνεσαι στους πολύβοους δρόμους, το σώμα αποκολλάται απ’ την αρρώστια του και τριγυρνάει στον τόπο του: στους δρόμους. Το νοσταλγών σώμα αντικρίζει πάλι κατάπληκτο τον κόσμο, περπατάει σαν σε όνειρο, πετάει χαμηλά, σαρώνει το πεδίο με περισκοπική όραση πουλιού: πολλά μαζί, υπερευρυγώνια, δυναμικά σύνολα και ρευστές λεπτομέρειες μαζί. Το σώμα γίνεται βλέμμα, ακοή, γίνεται άγγιγμα, οσφραίνεται και γεύεται το Εξω, το σώμα λιώνει μες στον κόσμο. Αυτό το σώμα τραγουδά εγγαστρίμυθα:

«Δρόμοι παλιοί που αγάπησα και μίσησα ατέλειωτα / Κάτω απ’ τους ίσκιους των σπιτιών να περπατώ / Νύχτες των γυρισμών αναπότρεπτες κι η πόλη νεκρή / […] (Και προχωρούσα μέσα στη νύχτα χωρίς / Να γνωρίζω κανένανε κι ούτε / κανένας με γνώριζε)»

Το σώμα, γεννημένο και ηλικιωμένο στην πόλη, νοσταλγεί διαρκώς τους δρόμους, εκεί όπου χάθηκε μαγεμένο παιδί, τους λευκούς πάμφωτους δρομίσκους της αχειροποίητης πολιτείας πλάι στη θάλασσα, τους χωμάτινους δρόμους της εργατούπολης, τα καλντερίμια και τα μάρμαρα της ξεπεσμένης αρχόντισσας, τα μάρμαρα και τα βουλιστά του αιγαιακού ερειπιώνα, τις παγωμένες αλέες και τα κανάλια των βόρειων μητροπόλεων, και πάντοτε, πάντοτε, τους σκονισμένους δρόμους τούτου δω του άστεος, αυθάδεις και γυμνούς, αυτάρκεις κομψούς μες το ιώδες αττικό φως.

Η ηλικία μετριέται με περιπλανήσεις, με επαναλήψεις, περικυκλώσεις του ίδιου και πάντα άλλου, με ανακαλύψεις κάτω απ’ την επιδερμίδα του προφανούς. Ολα γυρνούν ίδια και άλλα: εκεί που ο παπατζής με τον αβανταδόρο ξάφριζαν επαρχιώτες, εκεί όπου γητευτές διαλαλούσαν τσατσάρες και λαχεία, τώρα απλώνουν Prada στο σεντόνι και σέρνουν τον μπαλαριστό της πρέζας.

Δεν έχει καφενεία εργατών και φτωχοδιαβόλων, δεν έχει παλαιικό ψωνιστήρι αρσενικών, δεν έχει ερείπια ξενοδοχεία· έχει λαμπρά πολυκαταστήματα και σούδες με κινέζικα, έχει αγκίστρια με μαϊμούδες απλωμένα για λιμάρηδες φτωχούς, έχει φυλές, έχει λαλιές πολύχρωμες στα κινητά, τσάρκες αργόσυρτες και χασομέρηδες, έχει υπόνοιες μοντέρνας βίας μητροπολιτικής.

Το σώμα νιώθει τις ουλές, παλιές και νέες, νιώθει τα σύνορα ανάμεσα κάτω και άνω πόλης, νιώθει τη γεωγραφία που αλλάζει από γωνία σε γωνία. Ολα τα νιώθει το σώμα μες στους δρόμους· και πιο πολύ την ύλη του εαυτού του χυμένη μες στον κόσμο:

«Την ασήμαντη παρουσία μου / βρίσκω σε κάθε γωνιά / κάμε να σ’ ανταμώσω κάποτε / φάσμα χαμένο του πόθου μου»

Ξέρω τον πόθο, βλέπω το φάσμα·είναι ο δεκαοχτάχρονος που τον ξεβγάζει το λεωφορείο στη γαστέρα της Βάθης, και τριγυρνά στα κάγκελα της Στουρνάρη, στις στοές της Κάνιγγος, σε φροντιστήρια και αντηλιές καφενείων, σε υπόγεια βιβλιοπωλεία, ανηφορίζει την Ακαδημίας, βγαίνει στο ξέφωτο των Προπυλαίων, μαζεύει από κάτω προκηρύξεις κείμενα παράφορα ρομαντικά, μεμιάς οι δρόμοι και οι χρόνοι σμίγουν, εκτείνονται αξεδιάλυτοι, δρόμοι και χρόνοι, πόνοι, χαρές και στοναχές, Φθιώτιδος, Μαυρομιχάλη, Δαφνομήλη, Δορυλαίου, Αλεξάνδρας, Ερεσσού, Καλλιδρομίου, Βατάτζη, Δελφών, Βουλγαροκτόνου και Σωκράτους.

Είμαι το φάσμα του σώματος μες στους δρόμους, λιωμένος λυτρωμένος μες στην ερημία του πλήθους, είμαι ο δρόμος.

Είμαστε οι δρόμοι μας, η περιπλάνησή μας, η απώλεια και η πτώση, η επιστροφή απ’ το ξενύχτι ακολουθώντας μία κάφτρα.

«Και προχωρούσα μέσα στη νύχτα / χωρίς να γνωρίζω κανένανε / κι ούτε κανένας με γνώριζε» (Μαν. Αναγνωστάκης)

Ένα βλέμμα, Καθημερινή 13.01.2008
Εικον.: Χριστίνα Κάλμπαρη, σχέδιο με κιμωλία. Γκαλερί Μπαταγιάννη, 22 Ιαν. – 29 Φεβρ.

buzz it!

Πόσο βαθύτερα βρίσκεται ο πάτος; Πόσο πιο δύσθυμη και στρεβλή θα φανεί η δημοκρατία; Πόσο καχεκτική και παθητική είναι η πολιτική κοινωνία; Πόσο πιο μοιρολάτρες και άβουλοι είναι οι πολίτες που παρακολουθούν σαν ριάλιτι τον ολοσχερή εξανδραποδισμό τους; Πόσο περισσότερο πεσιμιστές αντέχουμε να είμαστε ενώπιον της διαρκούς έκπτωσης;

Η νοσηρή συζήτηση περί ροζ dvd, που μπορεί και να μην είναι ροζ, για αγγελιαφόρους χωρίς όνομα και αποδέκτες με απόρρητο, η ανταλλαγή υπαινιγμών και απειλών, οι ράθυμοι χειρισμοί της δικαιοσύνης, η καφενειακή διαχείριση μιας θλιβερής κοινοτοπίας, όλα μαζί καταδεικνύουν πάλι και ξανά το πλαίσιο της μόνιμης, της δομικής κρίσης: ο δημόσιος βίος εν Ελλάδι παράγει παρακμή.

Η πολιτική είναι ύλη μεσημεριανών εκπομπών, ύλη κουτσομπολιού και ελαφρολαϊκής συνωμοσιολογίας. Και υπεύθυνοι γι’ αυτόν τον ευτελισμό του πολιτικού λόγου, για την απαξίωση της πολιτικής πράξης, για τη συρρίκνωση του δημόσιου χώρου, την έκπτωση της πολιτικής κοινωνίας εντέλει, δεν είναι υπεύθυνοι μόνο οι ανάξιοι ή μικροί πολιτικοί – οι προφανείς αυτουργοί. Υπεύθυνοι είναι και δικαστικοί λειτουργοί και δημοσιογράφοι και ακαδημαϊκοί, υπεύθυνοι είναι και οι πολίτες. Την παρακμή την παράγουμε όλοι όσοι τη βιώνουμε, την υφιστάμεθα παθητικοί και αδιάφοροι, και δεν αντιδρούμε.

Το kitsch δεν είναι αισθητικό· είναι κατ’ εξοχήν πολιτικό και ηθικό. Η κυβέρνηση κρύφτηκε πίσω από έναν μετακλητό υπάλληλο, ο οποίος επικαλείται την ανύπαρκτη δημοσιογραφική του ιδιότητα για να μην αποκαλύψει στον ανακριτή κάποιον «δημοσιογράφο» που του ενεχείρισε μια ροζ ταινία, προϊόν υποκλοπής, προϊόν εγκλήματος. Αυτό το σερί γελοίων λεπτομερειών, φυτεμένο στην καρδιά της πολιτικής εξουσίας, αναπαραγόμενο σε σκανδαλοθηρικές φυλλάδες και μεσημεριανές εκπομπές, ανακυκλούμενο σε καφενεία και ταβέρνες, αυτός ο βόρβορος εκβιασμών είναι το kitsch. Μέσα του βυθίζεται όχι μόνο ο δημοσιογράφος-βαποράκι, όχι μόνο οι παρ’ ολίγον αυτόχειρες και η εκβιάστρια για μια θέση στο Δημόσιο, όχι μόνο ο άνθρωπος του πρωθυπουργικού γραφείου, αλλά όλη η χώρα.

Μέσα στο kitsch αντικρίζουμε τη δύσθυμη δημοκρατία, τους αδύναμους ή και γελοίους πολιτικούς, την άβουλη μάζα, τους μαζάνθρωπους που έχουν εκχωρήσει την πολιτική τους υπόσταση σε ανάλογους άβουλους ηγέτες. Οι πεπτωκότες μαζάνθρωποι ψευδοδιοικούνται από μαζάνθρωπους· άβουλοι όλοι, αγελαίοι, πτωχαλαζόνες, χωρίς κρίση, χωρίς ηθικό πυρήνα. Κοινό χαρακτηριστικό τους, η απώλεια του μέτρου, της μετριοφροσύνης και της μετριοπάθειας, η έλλειψη σεβασμού έναντι των θεμελιωδών αξιών της πολιτικής κοινωνίας. Η νεοελληνική μάζα φθονεί τους επιτήδειους, τους αναρριχώμενους, τους πρίγκιπες του μαύρου χρήματος, την παραεξουσία· χλευάζει τους έντιμους, τους ειλικρινείς, τους ευφυείς, τους ευαίσθητους. H λατρεύουσα το kitsch μάζα χλευάζει την verecundia, την μετριοφροσύνη και αιδημοσύνη του Κικέρωνα, άνευ της οποίας ουδέν· χλευάζει την virtu, την πολύσημη πολιτική αρετή του Μακιαβέλι· γκρεμίζει ό,τι δεν τη βολεύει. Και κυριαρχεί.

Πόσο περισσότερο πεσιμιστές αντέχουμε να είμαστε ενώπιον της διαρκούς έκπτωσης; Ο πεσιμισμός τώρα μπορεί να είναι δημιουργικός. Ο σπουδαίος φιλελεύθερος οικονομολόγος Βίλχελμ Ρέπκε, αναλύοντας την κρίση του δυτικού κόσμου το σκοτεινό έτος 1942, ξεκινούσε το φωτισμένο του δοκίμιο με την φερόμενη ως ρήση του Λουδοβίκου 16ου όταν ανέβαινε στο ικρίωμα: «Ολα τούτα διαφαίνονταν εδώ και δέκα χρόνια. Τι με οδήγησε στον εφησυχασμό;» («Η κρίση της εποχής μας», εκδ. Ροές)

Ο πεσιμισμός μπορεί να είναι εποικοδομητικός, ισχυρίζεται ο Ρέπκε: «Επιδιώκει να αφυπνίσει και ταυτόχρονα να ωθήσει σε δράση. Επομένως, δεν είναι αντίθετος μόνο σ’ έναν επιφανειακό οπτιμισμό, αλλά και στη βαθιά παγανιστική, παρακμιακή μοιρολατρία όσων αποδέχονται, αποκαμωμένοι, το αναπότρεπτο πεπρωμένο…»

Ετσι είναι, έτσι θα είναι, έτσι ήταν πάντα – αυτή η κουρασμένη παραδοχή δεν περιέχει καμιά σοφία, περιέχει μόνο υποδούλωση. Ιδια υποδούλωση περιέχει η ψευδής υπόσχεση ενός καλύτερου μέλλοντος, η διασπορά του τυφλού ντετερμινισμού: όλα θα πάνε καλύτερα, μόνα τους, διότι η πρόοδος είναι διαρκής και αναπόφευκτη. Οχι, η πρόοδος είναι εξίσου πιθανή με την καταστροφή. Κι ο φόβος αξεχώριστος απ’ την ελπίδα. Αυτό που μπορεί να τα διαχωρίσει είναι μόνο η απόφαση.

Μια αρρώστια πλανάται πάνω απ’ την Ελλάδα, με πολλά συμπτώματα: παραίτηση, αθυμία, φόβος, κυνισμός, μοιρολατρία, αγελαία συμπεριφορά, απώλεια της κοινότητας, έκλειψη του μέτρου και της προσωπικής ευθύνης, κατάρρευση του αιτήματος για αυτονομία.

Προς τα πού θα γείρει το παρόν; Στον πάτο – αν το αφήσουμε να κυλάει, παθητικοί και αδιάφοροι. Προς το φως – αν η ανησυχία γίνει απόφαση και δράση, δηλαδή πολιτική.

Καθημερινή, 13.01.2008

buzz it!

Γραμμενίτσα, Ελεούσα, Καλαμιά, Κωστακιοί, Ρόκκα, Χαλκιάδες, Χανόπουλο. Ενορίες του νομού Αρτας. Ενορίες πέριξ του Γεφυριού της Αρτας. Ενορίες μες στους πορτοκαλεώνες, και τις νεραντζιές. Ενορίες γεμάτες από χιλιάδες εξαθλιωμένους μετανάστες που δουλεύουν στα χωράφια. Σε κάθε ενορία ένας παπάς, ένας άγρυπνος λευίτης· δεν γνωρίζουμε τα ονόματά τους. Γνωρίζουμε όμως τη συγκλονιστική έκκληση που απηύθηναν την Πρωτοχρονιά προς τους ενορίτες τους οι εφημέριοι, όπως την αναμετέδωσε χθες η «Κ», ζητώντας βοήθεια και αγάπη για τους αναγκεμένους ξένους αδελφούς, τα παιδιά του Χριστού.

«Ο Χριστός φέτος γεννήθηκε στη γέφυρα» ― έτσι τιτλοφόρησαν την ανοιχτή επιστολή προς την χριστιανική κοινότητα της Αρτας οι ιερείς, μετά την παρ’ ολίγον τραγωδία σε εγκαταλειμμένο πτηνοτροφείο, όταν παραμονές Χριστουγέννων, 120 Ρουμάνοι εργάτες που ζούσαν εκεί σε άθλιες συνθήκες κινδύνεψαν να καούν ζωντανοί.

«Ποιο χριστιανικό έθνος και ποια ορθόδοξη Ελλάδα;» αναρωτιούνται. «Αρκεί να είσαι λίγο τσακάλι και έχεις όλο τον κόσμο στα πόδια σου. Τέτοια τσακάλια εκμεταλλεύονται την ανάγκη αυτών των ταλαίπωρων…» Η σκληρή διαπίστωση των ιερέων βλασταίνει στη σκληρή πραγματικότητα, στην αναλγησία και την υποκρισία της κοινωνίας των πρώην φτωχών, των νυν χορτάτων, των αυτάρεσκων Ελληναράδων, των ζηλωτών κερδοσκόπων, των αναιδών χλιδομεσαίων.

Εχει πολλαπλή αξία η φωνή των ιερέων. Οχι μόνο διότι επιχειρούν μια οδυνηρή ανανοηματοδότηση της εκκλησίας, του γεγονότος της εκκλησίας, του γεγονότος της κοινοτικής ζωής και της εν κοινωνία αλληλεγγύης, μια επαναφορά στις ρίζες της ανθρώπινης συνθήκης εντέλει, αλλά και διότι τολμούν να τα βάλουν με τους ενορίτες τους, με το ποίμνιο, χωρίς να χαϊδεύουν αυτιά, χωρίς να κολακεύουν τον λαό. Δεν μιλούν στον λαό, μιλούν στους ανθρώπους, στα πρόσωπα, σε όσους μπορούν ακόμη να νιώσουν το βάρος της δικής τους ευθύνης.

Μας θυμίζουν ότι είμαστε θύτες, ακόμη και με την παθητική ουδέτερη στάση, μάς μιλούν για την ξεχασμένη ντροπή, την ντροπή να αδιαφορούμε για τον πόνο του αναγκεμένου πλάι μας. Ο λόγος των ανώνυμων εφημέριων, οξύς, επώδυνος, θαρραλέος, μοντέρνος, ξαναβρίσκει το Ευαγγέλιο: «παντὶ δὲ τῷ αἰτοῦντί σε δίδου, καὶ ἀπὸ τοῦ αἴροντος τὰ σὰ μὴ ἀπαίτει. καὶ καθὼς θέλετε ἵνα ποιῶσιν ὑμῖν οἱ ἄνθρωποι, καὶ ὑμεῖς ποιεῖτε αὐτοῖς ὁμοίως. καὶ εἰ ἀγαπᾶτε τοὺς ἀγαπῶντας ὑμᾶς, ποία ὑμῖν χάρις ἐστί;» (Λουκ., Στ΄, 30-32)

buzz it!

Με επιτυχία διεξάχθηκε χθες από τον Ματθαίο Τσιμιτάκη η συνέντευξη του Αλέξη Τσίπρα, υποψήφιου ηγέτη του ΣΥΝ, σε απευθείας σύνδεση video stream και chat με δεκάδες μπλόγκερ. Είναι η πρώτη απευθείας συνέντευξη αυτού του είδους, με πολιτικό, στην εγχώρια μπλογκόσφαιρα.

Ολο το ηχητικό ντοκουμέντο: εδώ.

Το draft video: εδώ.

Συγχαρητήρια στον Ματθαίο, σε όλη την ομάδα υποστήριξης και στους μπλόγκερ που συμμετείχαν.

Βαρύ και δυσκίνητο προβάλλει το νέο έτος. Βαρύθυμοι και σπεπτικιστές οι Ελληνες καταγράφονται στις δημοσκοπήσεις· χωρίς αισιοδοξία, καχύποπτοι ως προς το κράτος τους και τους θεσμούς του, φοβισμένοι απέναντι στο μέλλον και τις διεθνείς προκλήσεις.

Φοβούνται την ένταση μεταξύ Δύσης και Ισλάμ, φοβούνται για τη φτώχεια του νοικοκυριού τους, τρέμουν την καταστροφή του περιβάλλοντος, αγωνιούν για τις επιπτώσεις της παγκοσμιοποίησης και της διεθνούς οικονομικής κρίσης. Και εμπιστεύονται κυρίως την Πυροσβεστική και την Μετερεωλογική Υπηρεσία ― τίποτε άλλο…

Ό,τι περιγράφαμε ως μεταδημοκρατία της δυσφορίας, πριν από τις εκλογές, εξελίσσεται με απρόσμενα ταχύ ρυθμό, σε μεταδημοκρατία του φόβου, της αγωνίας. Οι Ελληνες αντιλαμβάνονται τώρα τη χώρα τους μικρή, μικρή την κοινωνία τους, αδύναμους τους εαυτούς τους, απροστάτευτους στο ανοιχτό παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον· αισθάνονται εκτεθειμένοι σε όλες τις θύελλες των αλλαγών, και αντιλαμβάνονται ότι βρίσκονται εκεί έξω, απαράσκευοι, χωρίς εργαλεία, χωρίς εφόδια, και κυρίως χωρίς σχέδιο και χωρίς ηγεσία.

Το σκάφος πορεύεται με αυτόματο πιλότο, ολισθαίνει οδηγούμενο από δυνάμεις αδρανείας, στρέφεται αργά αργά περί τον άξονά του. Και δεν πάει πουθενά. Χωρίς παραγωγική ορμή, δίχως αποτελεσματική διοίκηση, χωρίς παιδεία, χωρίς καινοτομίες, χωρίς επιχειρηματική κουλτούρα, χωρίς λειτουργία κοινότητας, χωρίς πίστη στις δυνάμεις της, η Ελλάδα βουλιάζει αργά, τελετουργικά, αυτάρεσκα, στο τέλμα της. Στο τέλμα του εαυτού της.

Δεν μπορούμε να πούμε ακριβώς ποιες δυνάμεις κρατούν τη χώρα στο τέλμα. Είναι πολλές και διαφορετικές. Είναι οι πολιτικές δυναστείες, που έχουν ως μόνη λειτουργία την αυτοαναπαραγωγή τους εις βάρος του κοινωνικού σώματος. Είναι η διεφθαρμένη διοίκηση, απαρτιζόμενη από στελέχη με ελαστική συνείδηση και χαμηλή απόδοση. Είναι η αρπακτική ελίτ των μεγαλοεπιχειρηματιών που πλουτίζουν από την κρατική οικονομία χωρίς να επενδύουν ούτε πολλοστήμοριο των κερδών τους στην κοινωνική ανάπτυξη. Είναι η διαλυμένη εκπαίδευση, που υπονομεύει τραγικά το παρόν και το μέλλον.

Είναι εντέλει η φαλκιδευμένη, η ψεύτικη δημοκρατία της καθημερινής ζωής· μια δημοκρατία που στηρίζεται σε οκνούς, φθονερούς, αυτάρεσκους, δειλούς πολίτες, με ολόιδιους ηγέτες. Που φοβούνται το μέλλον και αγωνιούν για το παρόν· μα ταυτοχρόνως τρέμουν τις αλλαγές, αποφεύγουν τις καινοτομίες, μισούν τις θυσίες, δεν αναλαμβάνουν ρίσκα.

Πολίτες και ηγέτες κατοπτρικά ίδιοι, χωρίς πνοή και όραμα, χωρίς πίστη και αγάπη. Μόνη αλήθεια μας, ο φόβος ― να τρώει τα σωθικά και να παγώνει. Εμείς είμαστε το τέλμα.

buzz it!

άπι νου ίαρ!Scotch mist, by Radiohead 

visit


Follow nikoxy on Twitter


91 κείμενα από 7


 



BETA


ΚΙΝΗΣΗ ΕΝΕΡΓΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ ΜΥΚΟΝΟΥ

RSS Gatherate: The Best of the Greeks

  • Παρουσιάστηκε σφάλμα. Το κανάλι ίσως είναι εκτός λειτουργίας. Δοκιμάστε αργότερα.

Twitting

  • Χρονική υστέρηση ή κενό επικοινωνίας ή … twitter.com/USAmbPyatt/sta… 2 weeks ago
  • Όσο ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναβάλλει να ψηφίσει τα μνημόνια εφαρμογής της Συμφωνίας Πρεσπών η Τουρκία αγκαλιάζει Β.… twitter.com/i/web/status/1… 1 month ago
  • Στο αυτόφωρο ο δήμαρχος Μυκόνου, επειδή τα ξημερώματα ο Δήμος απομάκρυνε αυθαίρετες επεμβάσεις στην παραλία Καλό Λι… twitter.com/i/web/status/1… 1 month ago
  • Η Δεξιά είναι απενοχοποιημένη και αδίστακτη. Η Αριστερά, ας κρατήσει αυτό το χρήσιμο δίδαγμα, όταν θα γκρεμίζει τις… twitter.com/i/web/status/1… 2 months ago
  • O Xρυσοχοΐδης εφαρμόζει το πόρισμα. https://t.co/iVG6oHqxCo 6 months ago
  • Απετράπη η νυκτερινή αστυνομική εισβολή στο ΑΠΘ. Προς το παρόν. Ασπίδα φοιτητών και καθηγητών. #Χρυσοχοιδη_παραιτησου 6 months ago

RSS vlemma_notes

  • Παρουσιάστηκε σφάλμα. Το κανάλι ίσως είναι εκτός λειτουργίας. Δοκιμάστε αργότερα.

ποστμαστερ

mail-3.gif

share

Wikipedia Affiliate Button

not only

keimena.gif

αρχειο

Blog Stats

  • 1.019.123 hits
Αρέσει σε %d bloggers: