Οι μεγάλοι κατασκευαστές καλλυντικών διαπιστώνουν ραγδαία αύξηση της κατανάλωσης προϊόντων ειδικών για άνδρες. Οχι είδη ξυρίσματος και άφτερ-σέιβ Ολντ Σπάις, αλλά άκρως εξειδικευμένα προϊόντα περιποίησης προσώπου, ενυδατικές κρέμες, αντιγηραντικές μάσκες, βάλσαμα για τα μάτια, προϊόντα αποτρίχωσης, βαφές μαλλιών. Σχεδόν δεν υπάρχει είδος που κυκλοφορεί για γυναίκες, που να μην κυκλοφορεί και για άνδρες. Μάλιστα, η πρωτοποριακή εταιρεία του Σαν Φρανσίσκο Nancy Boy (γκέι προελεύσεως και μετροσέξουαλ διασποράς πλέον), με φυσικά προϊόντα περιποίησης μόνο για άνδρες, διαβεβαιώνει τις γυναίκες πελάτισσες ότι τα προϊόντα της είναι ανώτερα από τα ειδικά γυναικεία…

Εξ όνυχος τον λέοντα. Είναι προφανές ότι δεν μιλάμε πια απλώς για το grooming του τζέντλεμαν, αλλά για αλλαγή παραδείγματος: μιλάμε για τον καλλωπισμό του μετροσέξουαλ. Ο όρος μετροσέξουαλ είναι περιεκτικός: ο άνδρας μας είναι μανιώδης του στυλ, φροντίζει σχολαστικά την εμφάνισή του, γνωρίζει φίρμες, υλικά και τεχνικές, αφιερώνει χρόνο και χρήμα. Αυτή η αφοσίωση στο στυλ και την ευεξία δεν τον καθιστά κατ’ ανάγκην θηλυπρεπή, κάθε άλλο: ο μετροσέξουαλ χτίζει το νέο πρότυπο ανδρισμού, ελκυστικό προπάντων στους άνδρες, και ίσως και στις γυναίκες. Επίσης δεν είναι κατ’ ανάγκην γκέι. Πώς άλλωστε; Από τον καιρό των Village People στα τέλη των ’70s, η γκέι κοινότητα είχε επεξεργαστεί μορφές του νεο-macho, ανατρέποντας τα στερεότυπα και εγκαθιδρύοντας άλλα: το leather macho, τη λατρεία των μυώνων, τους αρκούδους κ.λπ.

Μια πρώτη εμφάνιση του μετροσέξουαλ μπορεί να εντοπιστεί στον γιάπη του ’80, για τον οποίο ο καταναλωτισμός γίνεται υποκατάστατο της κοκαΐνης. Ο Μπρετ Ιστον Ελλις είχε αποδώσει αυτή τη φρενίτιδα στο μυθιστόρημά του American Psycho (1991), μ’ ένα παραλήρημα: παρέθετε ονόματα και μοδάτες φίρμες, ετικέτες και brand names· η κατανάλωση ήταν η αναδυόμενη θρησκεία, και νέα θεότητα ήταν ο Εαυτός. Λίγα χρόνια αργότερα, στα μισά των ’90s, ο Βρετανός δημοσιογράφος Mαρκ Σίμπσον έριξε τον όρο «μετροσέξουαλ» στην εφημερίδα Indepedent και η συζήτηση κρατάει αναμμένη έκτοτε.

Μπορούμε ήδη να ανιχνεύσουμε τον ψυχοκοινωνικό πυρήνα του σημερινού μετροσέξουαλ: τον ναρκισσισμό. Ο μέτρο- δεν είναι μόνο γιάπης, είναι μια πολύ ευρύτερη κατηγορία, χωρίς πάγια δημογραφικά χαρακτηριστικά. Δεν ανήκουν σε μια τάξη στελεχών ή κερδοσκόπων, όπως οι γιάπηδες των ’80s, δεν είναι κατ’ ανάγκην υψηλού μορφωτικού επιπέδου, δεν προέρχονται από ένα ορισμένο προαστιακό γένος. Ο,τι συνδέει τους μετροσέξουαλ είναι η συμπεριφορά, το ήθος, το habitus, μια στάση έναντι του εαυτού. Υπό μία έννοια, ο μετρο- είναι αυθεντικός εκφραστής μιας διάχυτης κουλτούρας ναρκισσισμού, και όχι μόνο του lifestyle του ναρκισσισμού. Ο,τι προδιέγραφαν θεωρητικά ο Μαξ Βέμπερ πριν από έναν αιώνα, και ο Κρίστοφερ Λας, πριν από τρεις δεκαετίες, σήμερα είναι διακριτός κοινωνικός τύπος, ένας ιδιότυπος με ανάγλυφους χαρακτήρες και ξεχωριστή συμπεριφορά: παντού γύρω μας.

Τέκνο της μητρόπολης, του αστικού χώρου, των μίντια και των σικ μαγαζιών, τέκνο κάποιων παραφυάδων του ρομαντισμού, ο μετροσέξουαλ έχει μακρινό πρόγονο τον δανδή του Μπωντλέρ και του Οσκαρ Ουάιλντ, τους νεορομαντικούς του ’70 και του ’80· κάποτε μπορεί να θυμηθεί αμυδρά τον λόρδο Μπάιρον. Ο,τι κυριαρχεί όμως στην παρούσα συνθήκη είναι η κατανάλωση· κατανάλωση εμπορευμάτων, στυλ, κάλλους, εαυτού.

 

Stewart Granger, Oscar Wilde, Beau Brummell

Ο μετρονάρκισσος αντλεί απόλαυση από τον εαυτό του, ως αυτό που είναι, που μπορεί να ήταν, που ποθεί να γίνει. Το σεξ, το φλερτ, η ζωική ορμή, η έλξη του άλλου, είναι δευτερεύουσες ή ασήμαντες παράμετροι σε αυτό το συγκείμενο. Η απόλαυση του μετρο- δεν αντλείται από το άλλο σώμα. Η σεξουαλικότητα μπορεί να προκαλεί δυσφορία ή απώθηση, εφόσον αναγκαστικά περιέχει τον άλλο, εφόσον είναι ανταλλαγή υγρών και βασάνων.

Το νέο ανδρικό πρότυπο προβλέπει άνδρες που ζουν αυτάρκεις και ασίγαστοι καταναλωτές, εντός του λατρευόμενου εαυτού, περιβαλλόμενοι από ομοίους ασέξουαλ, ιδανικά πλούσιους, τεκνούς, αυτοερωτιζόμενους, αιώνια αγόρια στοιχειωμένα από Πίτερ Παν και Ντόριαν Γκρέι. Στη ζωή τους η γυναίκα είναι bimbo, είναι bitch, είναι αδερφομάνα, είναι φιλενάδα και συνάδελφος, αλλά ποτέ ερωμένη και μούσα, ποτέ σύντροφος.

Αναγνωρίζετε δικές σας πλευρές, δικούς σας ανθρώπους; Είναι φυσικό. Δείτε το, ψαύστε το, απενοχοποιηθείτε. Αλλά μη μείνετε μόνο στον νάρκισσο εαυτό σας.

Ένα βλέμμα, ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 1811.2007

buzz it!

Advertisements