You are currently browsing the monthly archive for Οκτώβριος 2007.

«Οι παρελάσεις δεν έχουν θέση στα σχολεία. Να καταργηθούν!» Παραμονές 28ης Οκτωβρίου, η φίλη ήταν κατηγορηματική. Εμπιστεύομαι την κρίση της και το ένστικτό της, είναι αισιόδοξη, ρεαλίστρια. Ωστόσο εγώ μόλις το άκουσα, κυριεύθηκα από σκεπτικισμό. Δεν ήμουν βέβαιος για την ποσότητα προόδου· ότι δηλαδή με την κατάργηση των μαθητικών παρελάσεων θα εξαλειφθούν στρεβλώσεις, θα εξαφανιστεί ο εθνικισμός, θα βλαστήσουν άλλες συνειδήσεις κ.λπ. Συμφωνώ ότι υπάρχει καπηλεία, έχω ακούσει πολλούς δεκάρικους στις σχολικές εορτές· συμφωνώ για την ανία και τη χλεύη που προκαλούν αυτές οι τελετές, καθώς πάντα ισορροπούν στην ακμή του kitsch. Καταλαβαίνω ότι οι έφηβοι με τα τατουάζ και τα σκουλαρίκια περισσότερο αναγνωρίζονται στα μικροσύνολα της παρέας και στις φυλές των γκέιμς παρά στην εθνική κοινότητα. Παρ’ όλ’ αυτά…

Παρ’ όλ’ αυτά, σκέφτομαι: Η διαρκής αποδόμηση των παλαιών κατασκευών, ετοιμόρροπων ή εδραίων, οδηγεί πού; Στη λύτρωση από δεισιδαιμονίες; Στην επιφώτιση; Σε μια κοινωνία ευτυχισμένων απελεύθερων; Δεν ξέρω.

Καταργήθηκε η στολή στα δημόσια σχολεία ― και παρέμεινε στα ακριβά ιδιωτικά. Καταργήθηκαν ο εκκλησιασμός, η πρωινή προσευχή, η έπαρση σημαίας. Εμειναν συνεπτυγμένες οι παρελάσεις (μόνο οι τελειόφοιτοι) και οι γιορτές, χριστουγεννιάτικες, επετειακές, και τώρα αγγλοσαξονικού τύπου τελετές αποφοιτήσεως. Αρα, ο σχολικός βίος έχει συρρικνωθεί δραματικά τις τελευταίες δυο δεκαετίες· το σχολείο δεν διδάσκει φρόνημα, εθνικό ή θρησκευτικό. Κουτσοδιδάσκει ελληνικά και μαθηματικά για τις πανελλήνιες, ναι. Αλλά δεν διαμορφώνει φρόνημα, δεν πλάθει χαρακτήρες· αυτά πλάθονται σε άλλες σφαίρες του δημόσιου: στα μήντια, στην κατανάλωση, στα λάιφστάιλ των γκάτζετ, στα μούλτιπλεξ και τα στάρμπακς, στα mall και τα internet cafe. Και στην επιρροή της πυρηνικής οικογένειας, όση απομένει.

Ο Θεός ξεθεμελιώθηκε τον 19ο αιώνα· το κενό καταλήφθηκε από τον εθνικισμό, τον μαρξισμό, την ψυχανάλυση. Το απόλυτο επεβίωνε με άλλες μορφές. Στον 20ό αιώνα οι δυτικές κοινωνίες γεύτηκαν άλλα απόλυτα: κομμουνισμό, φασισμό, ολοκληρωτικό πόλεμο. Αρχισε να αποδομείται ο εθνικισμός. Στον 21ο αιώνα συνεχίζονται να αποδομούνται όλες οι συλλογικές αναπαραστάσεις, απομυθοποιούνται οι μεγάλες αφηγήσεις. Οι άνθρωποι κινούνται ατομικά και υπερτοπικά, αθροίζονται σε καινοφανείς εφήμερες κοινότητες. Κινούνται. Προς τα πού;

Εδώ εγείρονται αμφιβολίες. Πρώτη: Ο,τι ισχύει για τη Δύση, την ανεξίθρησκη και φιλελεύθερη Ευρώπη λ.χ., δεν ισχύει στον υπόλοιπο κόσμο. Δηλαδή, ενώ στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης βλέπουμε μια αντιεθνικιστική και αντιθρησκευτική τάση, ενθαρυμένη μάλιστα από την υπερεθνική κυβέρνηση των Βρυξελλών, στον υπόλοιπο κόσμο φουντώνουν ο εθνικισμός και ο φυλετισμός, αφενός, και ο θρησκευτικός φονταμενταλισμός αφετέρου. Η παγκοσμιοποίηση τελείται άνισα και αντίρροπα. Τα δικαιώματα, οι ιδεολογίες, οι νόμοι δεν έχουν οικουμενική ισχύ, ισχύουν μόνο εντός συνόρων· οικουμενική ισχύ έχουν μόνο τα όπλα, όπως έδειξε προσφάτως η εισβολή στο Ιράκ και το Γκουαντάναμο.

Αλλά και εντός των συνόρων του ξεπερασμένου έθνους-κράτους, τι απομένει μετά την αποδόμηση (την θεμιτή, και ενδεχομένως επιβεβλημένη) των μύθων του Ancien Régime; Δεν βλέπω να εξαλείφεται στην Ευρώπη ο ρατσισμός ή ο εθνικισμός· αντιθέτως αναζωπυρώνεται με ακροδεξιές, σεπαρατιστικές ή λαϊκιστικές εκφράσεις, ενώ στις ΗΠΑ φουντώνει ο νεοσυντηρητισμός και ο φονταμενταλισμός των χριστιανικών σεχτών.

Αναρωτιέμαι: Μήπως η ολοσχερής κατάργηση μιας κάποιας εθνικής-συλλογικής αγωγής στο σχολείο (ό,τι έχει απομείνει τέλος πάντων), ελεγχόμενης από το δημοκρατικό κράτος και την πολιτική κοινωνία, αφήνει το πεδίο κενό, πρόσφορο σε κάθε εθνοκάπηλο δεκανέα, στον ανεξέλεγκτο εμπρηστή που θα ανέβει στο βαρέλι ή στο τσατ ρουμ;

Μήπως οι άνθρωποι, ακόμη και αυτοί οι μετανεωτερικοί που είμαστε, έχουν την ανάγκη να αναγνωρίζονται εντός κάποιας κοινότητας με ελάχιστους κοινούς χαρακτήρες; Σκέφτομαι μήπως ο αναθεωρητικός-αποδομητικός ζήλος εναντίον κάθε μεγάλης συνέχουσας αφήγησης αφήνει πίσω της μόνο συντρίμμια. Σκέφτομαι μήπως αυτός ο κοσμικός μεσσιανισμός, απότοκος μιας τελεολογικής αντίληψης της ιστορίας, μιας πίστης στην αέναη προόδο που σαρώνει το παρόν εν ονόματι του μέλλοντος, αντί να μας οδηγεί στον αναπόφευκτο θρίαμβο του Πνεύματος και του Λόγου, μάς παρασύρει σε έναν νεωτερικό σωρό ερειπίων.

Ο δυτικός άνθρωπος συντρίφτηκε στον 20ό αιώνα από αυτές τις μεσσιανικές θύελλες· επέζησε μόνον όταν πορεύτηκε νηφάλια και μετριοπαθώς. Οι δημοκρατίες συγκροτήθηκαν πάνω σε ένα συνέχον αφήγημα περί έθνους, σε μια φαντασιακή κοινότητα ― φαντασιακή αλλά διόλου ανύπαρκτη. Εχει πεθάνει αυτό το αφήγημα; Κι αν ναι, τι έρχεται στη θέση του;

Ένα βλέμμα, ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 27-28.10.2007

Captain Beefheart (Don Van Vliet) and His Magic Band, Live in Paris, 1973. 

  •    Nick Cave with The Birthday Party, 1981.

  •   Rage Against the Machine, 1999.

    Ο Χάρης μου άνοιξε τα μάτια. Με την αστείρευτη αισιοδοξία του, με την ανεξάντλητη ενεργητικότητα του, ο καλλιτέχνης Χάρης, παραγωγός εικόνων, ιδεών και συμβάντων, ρεαλιστής, αθόρυβος, αποτελεσματικός, μου έδειξε πώς στήνεται μια μεγάλη ομαδική έκθεση, στην καρδιά της Αθήνας: με διεθνείς συμμετοχές, με εικαστικό πλούτο, με πολιτικό δυναμικό. Και χωρίς λεφτά.

    Χωρίς λεφτά; Ναι, χωρίς λεφτά. Χωρίς μπάτζετ, χωρίς χορηγίες, χωρίς κρατική ενίσχυση, χωρίς προπωλήσεις, χωρίς εισιτήριο.

    Γίνονται τέτοια πράγματα σήμερα; Η έκθεση «Trauma Queen» (Βερανζέρου 22, Ομόνοια), στημένη σ’ έναν ερειπιώνα-ξενοδοχείο, σ’ ένα ξεκοιλιασμένο κτίριο έτοιμο για ανάπλαση, το αποδεικνύει ένυλα, ζωντανά. Αυτοχαρακτηρίζεται «έκθεση fair trade»: ανάμεσα στους παραγωγούς καλλιτέχνες και τον θεατή πελάτη δεν μεσολαβεί κανείς· το προϊόν φτάνει αδιαμεσολάβητο, ατόφιο, χωρίς επιβαρύνσεις και εμπορικά-ιδεολογικά φορτώματα. Την προστιθέμενη αξία των έργων, του κτιρίου-δοχείου, του συνόλου, του συμβάντος, την καρπώνονται ατόφια μόνο οι συμμετέχοντες: οι 26 παραγωγοί καλλιτέχνες και οι επισκέπτες.

    Λίγα μπορώ να πω για τον πλούτο της φόρμας, για την αισθητική αυτής της guerilla έκθεσης· θα ψεύτιζα την εμπειρία. Την εμπειρία να κατηφορίζεις την πολύβουη Βερανζέρου του Δ’ Αστυνομικού Τμήματος, των λαϊκών ξενοδοχείων και των πορνών, των κοσμηματοπωλείων, τη γωνία του Λαυρίου, τον πεζόδρομο του γαλακτοπωλείου Στάνη, το ξενοδοχείον Πριγκηπικόν που φιλοξένησε τον Γιώργο Ιωάννου (εδώ γύρω διαδραματίζεται και ο αριστουργηματικός «Επιτάφιος Θρήνος» του), στην εσοχή το ξενοδοχείον «Κοσμικόν» όπου θρυλείται ότι κατέλυσε ο Κ. Π. Καβάφης, ναι, εδώ που ακούγονται τώρα ξανθές λαλιές μιξοβάρβαρες, είναι οι δρόμοι των ποιητών και των πλανήτων, και να, απέναντι, στο Hotel Méditerranée ένα μοντέρνο μπάνερ προειδοποιεί: Τrauma Queen.

    Πίσω απ’ την εκλεκτικιστική πρόσοψη, μες στο κουφάρι του hotel, φιλοξενούνται καλλιτεχνικές χειρονομίες, μια αφήγηση: για τραύματα, αγωνίες, σωματικές μειονεξίες, κακά όνειρα. Τα έργα εναποτίθενται στη σκόνη σαν ξόρκια, σαν πυκνωτές του Poltergeist, του πνεύματος που στοιχειώνει τον φέροντα οργανισμό, πολλαπλασιαστές στεναγμών ― οι αύρες των ενοίκων είναι ακόμη αναμμένες. Απ’ τα ανοιχτά παράθυρα προβάλλουν στις κάμαρες έτοιμα κάδρα: η πόλη μπαινοβγαίνει ζωντανή, αυτή είναι το έργο. Κι απ’ τις οπές των «καρότων» στις μπετονένιες πλάκες κάθε όροφος επικοινωνεί με τον άλλο, όλα είναι ανοιχτά, χωρίς τοίχους, χωρίς σεπαρέ.

    Το hotel υποδέχτηκε την Τrauma Queen τυχαία: εξ αφορμής ενός ριφιφί. Μα το τυχαίο θέλει μάτια για να το αναγνωρίσεις σαν δυνατότητα, κι όχι σαν ασαφή μουτζούρα. Και το τυχαίο, μαζί με το όραμα και το πείσμα, μαζί με τη θερμή αλήθεια του αφηγήματος, με την ακερδή προσφορά των παραγωγών καλλιτεχνών, με μια οικονομία δώρου και ανταλλαγών, όλα μαζί οδήγησαν σε ένα παραδειγματικό συμβάν. Οπου κανείς δεν καλείται να πληρώσει, ούτε να πληρωθεί, ο καθείς προσφέρει κατά το μέτρο των δυνατοτήτων του, παίρνει ό,τι μπορεί να πάρει, και όλοι μαζί οικειώνονται τον δημόσιο χώρο, συμπράττουν, εκφράζονται, προσκαλούν. Τα 26 υπαρξιακά τριπ γίνονται ένα ποτάμι (το ποτάμι της Ζωής) και παρασύρουν όσους θέλουν να κοινωνήσουν.

    Αυτή η τέχνη αφορά την κοινωνία· την θερμαίνει. Είναι καταλύτης, συνδέει τα αδιάφορα, εκλύει ενέργεια, αλλάζει συνειδήσεις. Δείχνει ότι το υπαρξιακό μπορεί να είναι βαθύτατα πολιτικό. Μας λέει ότι τα πράγματα συμβαίνουν, ακόμη κι όταν όλα σου γνέφουν ότι δεν μπορούν να συμβούν χωρίς λεφτά, χωρίς προϋποθέσεις, όταν όλα σε σπρώχνουν στον κυνισμό και την απόσυρση.

    Η Τrauma Queen προτείνει μια τελετή οικείωσης: της πόλης, των τραυμάτων και των ψιθύρων· ακολουθεί τα βήματα ποιητών και απόκληρων, νοικοκυραίων και εργατικών. Χαράζει μια ψυχογεωγραφία. Και τούτη τη θαυμαστή μετουσίωση (από την υπαρξιακή αγωνία προς το δημόσιο έλλογο) την πετυχαίνει με μια κατάκτηση της ακερδούς ανταλλαγής: με επαναφορά στην αναγεννητική τελετουργία του Potlatch, στην οικονομία του δώρου, στη χαρά των ανταλλαγών.

    Εχω μια εξήγηση γι’ αυτό: Οι παραγωγοί της Τrauma Queen είναι τα παιδιά του Open Source και των peer to peer δικτύων, είναι θρεμμένα μες στο ανοιχτό διαδραστικό περιβάλλον των social networks και του sampling, αισθάνονται τη δυναμική των ανοιχτών συστημάτων: δεν δίνεις απλώς για να πάρεις, αλλά δίνεις αν έχεις, παίρνεις αν χρειάζεσαι, εμπλουτίζεις αυτό που παίρνεις και το περνάς σε άλλους.

    Ο Χάρης και η Ζωή μου άνοιξαν τα μάτια.

    Ένα βλέμμα, ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 21.10.2007

    φωτ.: Γ. Βιτσαρόπουλος

    Τον 19ο αιώνα είχαμε στόχο: να ελευθερωθούμε, να φτιάξουμε κράτος. Τον 20ό αιώνα είχαμε νέους στόχους: να μεγαλώσουμε τη χώρα, να χορτάσει ψωμί ο ελληνισμός, να εδραιώσουμε τη δημοκρατία. Τον 21ο αιώνα τι στόχους έχουμε;

    Ο φίλος που αράδιαζε τα παραπάνω, είχε έτοιμη μιαν απάντηση: Ο στόχος μας σήμερα είναι να δούμε ποιοι είμαστε, πώς είμαστε, ποια είναι η διακριτή μας ταυτότητα στο παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον. Δηλαδή, Αντώνη; Ο πολιτισμός, η κουλτούρα, η παιδεία, η πνευματικότητα, αυτή είναι η ταυτότητά μας, αυτή πρέπει να είναι, αυτή να καλλιεργήσουμε και να προβάλουμε.

    Ο Αντώνης είναι κοσμοπολίτης και πατριώτης, φιλελεύθερος και δημοκράτης, μοντέρνος αλλά και γνώστης της παράδοσης, ακαδημαϊκός αλλά και άνθρωπος της δράσης. Συμφωνούσα μαζί του. Αλλά καθώς άκουγα τα λόγια στ’ αυτιά μου, μέρες μετά, ένιωθα ότι όσο μου άρεσαν και με ενέπνεαν, άλλο τόσο μου ξυπνούσαν βαθύ σκεπτικισμό, απαισιοδοξία, μια χαιρέκακη αντιλογία. Ποιους στόχους, ποια οράματα, ποιες επιδιώξεις; Ασε μας, ρε Αντώνη… Αράδιαζα δεκάδες επιχειρήματα που γκρέμιζαν ένα ένα τα οράματα και τους στόχους του ορμητικού φίλου. Χάζευα τηλεόραση, ξεφύλλιζα εφημερίδες, κι αράδιαζα επιχειρήματα.

    Βλέπω, ας πούμε την φρεσκοεπανεκλεγμένη κυβέρνηση του κρατιδίου να μην μπορεί να μοιράσει δυο λογιώ πετρέλαια, να μην ξέρει πώς να εισπράξει ένα φόρο, να μη γνωρίζει πώς θα εφαρμόσει θεσμούς και μέτρα που εξαγγέλλει από μήνες πολλούς. Ποιο όραμα μπορεί να έχουν αυτοί οι κυβερνώντες, ποια ιδέα και ποιους στόχους για τον αιώνα που διανύουμε; Μονάχα ξύλινα λόγια, πλανισμένα και πανομοιότυπα, βουλιαγμένα στην κοινοτοπία…

    Βλέπω μεγαλογιατρούς στα παράθυρα να βγάζουν διαφορετική διάγνωση επί ασθενούς στην άλλη πλευρά του πλανήτη, τους ακούω να ελεεινολογούν συναδέλφους τους, ακούω σόουμεν να στήνουν ιατροδικεία – ακούω κι έναν φαιδρό υπουργό να λέει ότι θα μαζέψει τους γιατρούς –νομίζει ότι είναι επιλοχίας ή αρχικαμαρότος… Ποιο όραμα; Ποιον όρκο του Ιπποκράτη; Εδώ απλούστατα δεν βλέπω αυτοσεβασμό. Στοιχειώδη.

    Βλέπω επισκόπους σε συναγερμό: η κούρσα της διαδοχής φουντώνει, με τον Αρχιεπίσκοπο ακόμη αδιάγνωστο, στο χειρουργείο. Οι προς Χριστόν μεσίτες, οι παρηγορητές και εξομολογητές ενώπιον του ματαίου και αναπότρεπτου, γέροι άνθρωποι όλοι με τα λιπιτόρ και τα νιτρώδη στο αντερί, διαγκωνίζονται για την εγκόσμια εξουσία, για την κορυφή της ματαιότητας. Ιδού ο στόχος.

    Παρακολουθώ την κοκκορομαχία στο ΠΑΣΟΚ: ο σαματάς της σκεπάζει τη βαθιά κρίση που κοχλάζει από κάτω, την παρακμή, την ένδεια ιδεών και ανθρώπων. Τι στόχους και τι όραμα να περιμένεις από τόσο κουρασμένους, τόσο φθαρμένους ανθρώπους; Αυτοί δεν διαθέτουν καν ένστικτο αυτοσυντήρησης για τον οίκο τους.

    Ξεκουκίζω κι άλλα τέτοια, χαιρέκακα αποδομώ την αισιοδοξία του συνομιλητή μου. Βλέπω παντού ακινησία, βούλιαγμα, αδράνεια, αβουλία, υποκρισία – στην κορυφή, στο μετζοπάτωμα, στα χαμηλά. Βλέπω βραχύνοες ιδιοτελείς, βλάκες διεφθαρμένους, μεγαλομανείς μέτριους, να διοικούν, να υπηρετούν, να ρυθμίζουν.

    Δεν βλέπω πουθενά διάθεση για αυτοϋπέρβαση, για εκτίναξη, διάθεση για προσφορά και δημιουργία, για ξόδεμα, δεν βλέπω στοχοπροσήλωση, διάθεση για ακερδείς ανταλλαγές, για θεμελιώδεις συμβολικές ενέργειες, για δέσμευση και για φυγή προς τα εμπρός.

    Και δεν βλέπω χαρά. Βλέπω ηδονοθηρία, βλέπω βουλιμία, βλέπω ραθυμία, κι εντάξει, όλα τούτα ανθρώπινα και συγγνωστά. Μα διακρίνω και το κενό, άδεια βλέμματα, άγευστα χείλη, άτονα μέλη. Και στις παρέες μου. Και σε μένα.

    Και υποκάτω της αθυμίας, αγωνία. Οχι φόβο, όχι φοβίες. Αλλά αυτό το ακαθόριστο, που δεν έχει ρίζα και μορφή, που διαχέεται και ποτίζει. Σαν να είμαστε ανέστιοι, πλάνητες, άρριζοι, χωρίς αφετηρία και χωρίς τέλος-σκοπό. Και να τα ζητάμε.

    Μα να, αυτή ακριβώς η αγωνία δείχνει το σπέρμα του αυθεντικού, το αυθεντικό που δίνει σημάδια με μικρούς σπασμούς στο βάθος της ύπαρξης – δείχνει το υποκείμενο που ζητά να εκφραστεί μέσα στον κόσμο και ενώπιον του εαυτού του. Αυτό το φανέρωμα του υποκειμένου φέρει ήδη μια δυνατότητα και μια υπόσχεση: για αυθεντικότητα και αυτοπραγμάτωση. Οπως το λέει ο Πολώνιος στον Λαέρτη: «Τούτο πάνω απ’ όλα: στον εαυτό σου να είσαι ειλικρινής».

    Από ανάποδο δρόμο, πλησίασα την αισιόδοξη αγωνία του Αντώνη.

    Ένα βλέμμα, ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 14.10.2007

    Φωτ.: Αμφιθέατρο, Πανεπιστήμιο Αθηνών, περίοδος μεσοπολέμου. Από την έκθεση «Η εικόνα του επιστήμονα στην Ελλάδα, 1900-1980». Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού, Θεσσαλονίκη, από 11 Οκτ. έως 18 Νοεμ. 2007.

    Ειρωνική που είναι η αυτοκριτική… «Κόμμα δεν είχαμε. Δεν αποτελούμε κόμμα. Είμαστε μια ηγεσία που προέρχεται από ένα κόμμα. Είμαστε κομματικά στελέχη του κρατικού μηχανισμού…», είπε ο ευφυής Θόδωρος Πάγκαλος στο Εθνικό Συμβούλιο του ΠΑΣΟΚ, το Σαββατοκύριακο. Συνόψισε έτσι μιαν αλήθεια για το κόμμα του την περασμένη δεκαετία, στο οποίο ήταν κορυφαίο στέλεχος, εκτός από κορυφαίος υπουργός. Ωμή αλήθεια, ειπωμένη καθυστερημένα ωστόσο, και υπό τις δεδομένες συνθήκες, όχι μόνο ελάχιστα αυτοκριτική, αλλά και χωρίς ίχνος αναστοχασμού. Ο κ. Πάγκαλος παρατηρεί ως τρίτος την πτώση, την δική του πτώση, και μοιράζει ευθύνες – σε ποιους;

    Ακούστηκαν κι άλλα τέτοια αυτοκριτικά μαργαριτάρια, με πολυετή καθυστέρηση· αιχμές για πλουτισμό, για διαπλοκή, για ηθική ολιγωρία. Οι κορυφαίοι του ΠΑΣΟΚ ρητόρευσαν ναρκισσευόμενοι ενώπιον των επαγγελματιών συναδέλφων τους, από τους οποίους οι περισσότεροι δεν εκπροσωπούν κανένα κοινωνικό μόρφωμα, δεν εκφράζουν κανένα ρεύμα, διότι δεν μπορούν πια ούτε να το αφουγκραστούν ούτε να το κατανοήσουν.

    Και παρότι ο λόγος έρρευσε άφθονος για την επανεύρεση της πολιτικής, για την επανασυγκρότηση της ευρείας Αριστεράς και την επανασυνάντηση με την κοινωνία, γιατί άραγε αυτό το λαχανιασμένο «επανα-» δεν πείθει κανέναν, μιλημένο τώρα, έτσι, από αυτά τα χείλη;

    Γιατί η κυρίαρχη οσμή είναι αυτή της δυναστειολαγνείας και της περιχαράκωσης. Γιατί ο καθεστωτισμός έχει ποτίσει τον ηγετικό μηχανισμό. Γιατί οι άνθρωποι του ΠΑΣΟΚ γέρασαν μαζί, εν εξουσία, χωρίς να φροντίσουν για κανενός είδους ανανέωση ούτε καν βιολογική και ηλικιακή, πόσω μάλλον για πνευματική και ιδεολογική. Κινούνται από αδράνεια ή νομίζουν ότι κινούνται βλέποντας το λιμάνι να φεύγει.

    Ετσι έφτασαν ώς εδώ: στην ηγεσία κληρονομικώ δικαίω και στις αλλεπάλληλες ήττες. Το ενδιαφέρον παράδοξο είναι αυτή η βαριά κληρονομιά. Παγωμένο από την ήττα, ανίκανο να αντιδράσει πολιτικά, το βαθύ ΠΑΣΟΚ αναζητεί σωτηρία στη λατρεία των λειψάνων, στην ορθή ερμηνεία παραδεδομένων κειμένων και συμβόλων. Ο Λόγος δίνει τη θέση του σ’ έναν ιδιόμορφο ανιμισμό: Η ψυχή του Μεγάλου Προγόνου μάς βλέπει από Εκεί, και εμείς τον επικαλούμαστε για να λάβουμε ευλογία και στέμμα. Κατ’ άλλη εκδοχή, ζούμε μέσα στο όνειρο του Μεγάλου Προγόνου – ιδού και η αμπορίτζιναλ εκδοχή της Χαριλάου Τρικούπη.

    Θα ξυπνήσουν; Ισως. Αλλά δεν θα είναι ίδιοι. Το λιμάνι θα τους έχει προσπεράσει.

    Καθημερινή 08.10.2007

    Εικον.: TRAUMA QUEEN, Έκθεση fair-trade, μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα. Ξενοδοχείο “Mediterranean”, Βερανζέρου 28, Αθήνα. Έως 20 Οκτωβρίου 2007.


    Με κάποιο τρόπο, η κρίση του ΠΑΣΟΚ, κρίση ταυτότητας και ηγεσίας, έχει αναλογίες με έναν εμφύλιο που σιγοβράζει από τη δεκαετία του ’90 και διατρέχει κατά καιρούς σαν ρίγος το συλλογικό φαντασιακό. Με διάφορα ονόματα: εκσυγχρονιστές και παραδοσιακοί, κοσμοπολίτες και πατριώτες, νεοφιλελεύθεροι και σοσιαλιστές, μεταμοντέρνοι και ουσιοκράτες. Με άλλοτε άλλες αφορμές: Οτσαλάν, γιουγκοσλαβικός εμφύλιος, ανθρωπιστικοί βομβαρδισμοί, ταυτότητες, βιβλίο Ιστορίας… Σε όλες σχεδόν τις περιπτώσεις η αντιπαράθεση παίρνει χαρακτήρα πολεμικό, πυροδοτείται ένας μίνι εμφύλιος, το Φως κατά του Σκότους, η Αλήθεια έναντι της Προδοσίας. Και παραδόξως, και ανακουφιστικά, αυτή η Ερις παρότι εξορίζει προσώρας τον διάλογο, είναι και δημιουργική· δουλεύει υπογείως, όχι για να παράγει φανερές συγκλίσεις, αλλά για να δώσει ευρύτερες συνθέσεις από τους νεότερους που έρχονται και μπορούν να ενσωματώνουν δημιουργικά τις δικές μας αντινομίες. Στον καιρό…

    Η κρίση του ΠΑΣΟΚ συνοψίζει τις αντινομίες, τις δόξες και τις πεποιθήσεις, την ανθρωπολογία μας. Είναι άλλωστε ο μεγαλύτερος και πιο αντιπροσωπευτικός κομματικός σχηματισμός της Γ’ Δημοκρατίας: όχι μόνο εξέφρασε τους κοινωνικούς μετασχηματισμούς μιας τριακονταετίας αλλά, εν μέρει, τους τροφοδότησε, έπλασε ανθρωπότυπους, συντεχνίες, λαλιά, τρόπο να αντιλαμβανόμαστε τον δημόσιο βίο. Συγκέρασε το παλαιό με το αναδυόμενο, το επιθυμητό με το υπαρκτό, τον αγροτοποιμένα με τον νεοαστό, τον ανερχόμενο με τον κατεστημένο, τον προνομιούχο με τον μη.

    Μιλάμε λοιπόν για πολλά ΠΑΣΟΚ: παλαιό, βαθύ, ανδρεϊκό, λαϊκιστικό, σοσιαλιστικό, εαμογενές, παλαιοκεντρώο, κοινωνικό, πατριωτικό, ευρωπαϊκό, εκσυγχρονιστικό, φιλελεύθερο, ΔΕΚΟγενές, του μηχανισμού, δυναστικό, των μάνατζερ, των νέων επιχειρηματιών κ.ο.κ. Ομως μιλώντας για τις φυλές του ΠΑΣΟΚ, για την ανθρωπολογία του απαράτ, αντιλαμβάνεσαι ότι μιλάς και για τις φυλές της ελληνικής κοινωνίας. Και όταν πας να ομαδώσεις αυτές τις τάσεις, τότε αντιλαμβάνεσαι ότι η κοινή λογική δεν επαρκεί. Πώς να εξηγήσεις τις ιδεολογικές φυσιογνωμίες των υποψηφίων αρχηγών;


    Εντάξει, ο καβγάς γίνεται για το πάπλωμα της εξουσίας. Παρ’ όλα αυτά, και ιδεολογία υπάρχει στο φόντο και τα υπαρκτά ψυχοδιανοητικά ρεύματα αφουγκράζονται οι κομματικοί, με όλη την υπαισθησία τους. Γι’ αυτό ο Γιώργος Παπανδρέου, ο φιλελεύθερος και αμερικανοτραφείς, υπέρμαχος των δικαιωμάτων μειονοτήτων φύλου, γούστου και συμπεριφοράς, ο εκφραστής μιας σοφτ ιδεολογίας, ενδύεται οψίμως τη λεοντή του σοσιαλιστή tough guy, του ιστορικού διαδόχου, ακόμη και του λαϊκιστή αντιδεξιού. Γι’ αυτό προσεταιρίζεται σημιτικούς, παρότι ο Κ. Σημίτης τον άδειασε παραμονές της εκλογικής του πανωλεθρίας. Γιατί ψαρεύει υποστηρικτές από όλο το φάσμα, προκειμένου να κρατήσει την αρχηγία· και γιατί το «φάσμα» θα κάνει κάθε δυνατή συμμαχία, γιατί το «φάσμα» αναγνωρίζει ηγέτη και όχι κόμμα.

    Ο Β. Βενιζέλος είναι αναγκασμένος και αυτός να παράγει εικοσάδες ασαφών θέσεων, προκειμένου να ψαρέψει από παντού: και από το κοινωνικό-πατριωτικό ΠΑΣΟΚ και από τους εκσυγχρονιστές φιλελεύθερους και από τους σημιτικούς, απ’ όπου να ’ναι. Ο ίδιος είναι πασόκος δεύτερης γενιάς, μετά το ’89· ωστόσο κουβαλάει μια κεντρώα κληρονομιά και κάτι από τη ρητορική επιθετικότητα, χωρίς τη γοητεία, του Ανδρέα. Το πολιτικό του προφίλ διαμορφώνεται με τις ύστερες διακυβερνήσεις ΠΑΣΟΚ, με τη μετάβαση από τον λαϊκισμό στον πραγματισμό και από κει σε έναν υβριδικό φιλελευθερισμό και στη διαφθορά που έφερε τη συντριβή. Ταυτίζεται με τη νεκρανάσταση, την κυριαρχία και την παρακμή του ΠΑΣΟΚ, μα ταυτόχρονα είναι ο πρώτος που διεκδικεί αρχηγία χωρίς να προέρχεται από το ιδρυτικό ’74, χωρίς να κουβαλάει αμαρτίες του ’89, χωρίς να είναι υιοθετημένο βρέφος ή μνησίκακος προς τον ιδρυτή. Υπό μία έννοια, φέρνει νέο κύτταρο, κάποιο. Ποιο; Το κύτταρο του ανερχόμενου, που ανήλθε, αλλά θέλει κι άλλο, κι άλλο, κι άλλο. Εχει το ντράιβ, έχει την ευφυΐα, έχει την αίσθηση του πραγματικού. Δεν έχει τη γοητεία, δεν έχει την ηθική ακτινοβολία, δεν είναι πατρική φιγούρα, ώστε να καλεί σε ταύτιση· η ευφράδειά του είναι δικηγορική, η λάμψη επιπολής. Αλλά μπορεί να αντιμετωπίσει στα ίσια τους γόνους δυναστειών: τον Γιώργο, τον «ανδρεϊκού» στυλ Κ. Καραμανλή, την «διαρκές μητσοτακικό χαμόγελο» Ντόρα Μπακογιάννη.

    Παπανδρέου και Βενιζέλος εκφράζουν με βαθιά αντιφατικό τρόπο τα δίπολα που προαναφέραμε, «παράδοση-εκσυγχρονισμός κ.λπ.», δηλαδή το πόσο ρευστά και ευμετάβλητα είναι· πόσο αντιφατικά κατά τη σύνθεσή τους. Ο κόσμος μας, και κόσμος του ΠΑΣΟΚ, δεν είναι μαύρο – άσπρο.

    Ένα βλέμμα, ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 07.10.2007


    Free Burma!

    Oneiros.gr –> Βιρμανία

    Avaaz.org –> Stand with the Burmese Protesters

    Free Burma!
    International Bloggers’ Day for Burma on the 4th of October

    Η κρίση στο ΠΑΣΟΚ δεν είναι κρίση ηγεσίας. Είναι κρίση της πολιτικής. Και δεν αφορά μόνο τους προεστούς της Χ. Τρικούπη· η κρίση αυτή, με πολλούς τρόπους, αφορά την πολιτική κοινωνία. Η κοινωνία αισθάνεται και στο δικό της σώμα τα συμπτώματα του νοσούντος ΠΑΣΟΚ, του μεγαλύτερου πολιτικού σχηματισμού της μεταπολίτευσης, που σφράγισε βίους και νοοτροπίες. Οι ιστορικά σκεπτόμενοι πολίτες ενδιαφέρονται να δουν αν θα εξακολουθήσει να υπάρχει ενιαίο, αξιόμαχο ΠΑΣΟΚ και πώς, διότι από την έκβαση αυτής της διαδικασίας εξαρτάται και η παραγωγή πολιτικής στη χώρα, εξαρτώνται και οι πολυσύνθετες συγκλίσεις και κινήσεις εντός της κοινωνίας.

    Το ΠΑΣΟΚ ασφαλώς πληρώνει τη γενικότερη κρίση της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας, αλλά τα ιθαγενή χαρακτηριστικά βαραίνουν αποφασιστικά. Πληρώνει το τίμημα της μαχρόχρονης παραμονής στην εξουσία: τη φθορά και τη διαφθορά. Και τη σταδιακή αδυναμία του να παράγει πολιτική, δυναμικά και με ορίζοντα. Πληρώνει τον ατελή του μετασχηματισμό, ότι δεν μπόρεσε να μεταβεί πειστικά από την κεντροαριστερά της δεκαετίας ’80, με τα ριζοσπαστικά και λαϊκιστικά χαρακτηριστικά, σε μια μπλερικού τύπου κεντροαριστερά το 1996 – 2004. Το ’80 το ΠΑΣΟΚ ένιωθε την κοινωνία να αλλάζει και την ακολουθούσε· μετά το ’96 προσπαθούσε να ποδηγετεί την κοινωνία με εργαλειακό λόγο και τεχνοκρατικό τρόπο. Και δεν είναι θέμα ιδεολογίας· η κοινωνία και το διεθνές περιβάλλον, οι υλικοί όροι, ήταν διαφορετικά. Η ευθύνη του ΠΑΣΟΚ ήταν ότι σταδιακά έπαψε να λαμβάνει μηνύματα ή τα ερμήνευε άτολμα και μυωπικά – εξουσιοθηρικά.

    Η διαδοχή ηγεσίας το 2004 επιβεβαίωσε την ατολμία και τη στειρότητα. Η ηγεσία παραδόθηκε τελετουργικά στον διάδοχο της δυναστείας, από τον εκσυγχρονιστή ενδιάμεσο ηγέτη που δεν ήθελε να υποστεί αυτός τη στρατηγική ήττα των επερχόμενων εκλογών. Η ήττα όμως δεν ήταν εκλογική, ήταν ήττα επί της ουσίας: το ΠΑΣΟΚ ανέβαλε την ανανέωσή του, κουκούλωσε τις συγκρούσεις, ανέβαλε την παραγωγή πολιτικής. Τραυματισμένο ηθικά, κατηγορούμενο για διαφθορά, αναδιπλώθηκε πίσω από την εύκολη ειδωλολατρία του ονόματος, της δυναστείας. Και οδηγήθηκε στη συντριβή.

    Το 2007 το ΠΑΣΟΚ αναζητεί ταυτότητα και ρόλο. Ποιους εκφράζει; Τον μηχανισμό; Τη δυναστεία; ΄Η κάποια υπαρκτά κοινωνικά μορφώματα, με νέες ζητήσεις και απρόβλεπτες δυναμικές; Ο,τι δοκιμάστηκε, η αναβολή, η συγκάλυψη, η σοφτ ιδεολογία, απέτυχε. Τι μένει; Η ρήξη, το άλμα, η επαναφορά στην κοινωνία και τα ρίσκα της: αυτά ενδιαφέρουν τους σκεπτόμενους, ενεργούς πολίτες.

    Καθημερινή, 01.10.2007

    visit


    Follow nikoxy on Twitter


    91 κείμενα από 7


     



    BETA


    ΚΙΝΗΣΗ ΕΝΕΡΓΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ ΜΥΚΟΝΟΥ

    RSS Gatherate: The Best of the Greeks

    • Παρουσιάστηκε σφάλμα. Το κανάλι ίσως είναι εκτός λειτουργίας. Δοκιμάστε αργότερα.

    Twitting

    • Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, με αυτοδύναμη κυβέρνηση ηλικίας δέκα μηνών, πιθανόν να οδηγήσει τη χώρα σε διπλές εκλογές. Κ… twitter.com/i/web/status/1… 3 weeks ago
    • Κατάσταση εξαίρεσης και ΜΙΖΑΣ, διαρκής και καθολική. https://t.co/t6DkoIXnqW 1 month ago
    • Ο Πολιτισμός είναι οι Εργαζόμενοί του youtu.be/lfbRs8vltH4 via @YouTube 1 month ago
    • Με αυτή την προνεωτερική Δεξιά της αναλγησίας και της μισανθρωπίας, των φύλαρχων, των ελλαδέμπορων και των μακονομά… twitter.com/i/web/status/1… 1 month ago
    • Σαβουρο-σάιτ και fake news στο account της Γεν. Γραμματείας Επικοινωνίας - Ανεπαρκείς εξηγήσεις από τον Γεν. Γραμμα… twitter.com/i/web/status/1… 1 month ago
    • Παράλληλο κόστος θα έχει ο Κ. Μητσοτάκης και από τη βίαιη απογύμνωση του εκτενούς και βαθέος κυκλώματος διανομής πο… twitter.com/i/web/status/1… 1 month ago

    RSS vlemma_notes

    • Παρουσιάστηκε σφάλμα. Το κανάλι ίσως είναι εκτός λειτουργίας. Δοκιμάστε αργότερα.

    ποστμαστερ

    mail-3.gif

    share

    Wikipedia Affiliate Button

    not only

    keimena.gif

    αρχειο

    Blog Stats

    • 1.009.910 hits
    Αρέσει σε %d bloggers: