Ξεφυλλίζω ανόρεχτα την ειδησεογραφία των εκλογών. Λίστες, πρόσωπα, ελιγμοί, κουζίνα. Ιδια όλα, όπως πέρσι και πρόπερσι, η κουζίνα τα σκέπει όλα με τις μυρωδιές της, και η πολιτική φευγάτη. Η κοινωνία, αλλού: στην απειλούμενη ραστώνη, στις έγνοιες για τα σχολεία και τις δόσεις, μετεωριζόμενη μεταξύ επιθυμίας και ανάγκης, συχνά φενακισμένη, και παραιτημένη.

Ξεφυλλίζω. Από τα προεκλογικά στοιχεία κι από τα μήντια συνθέτω μια σκηνική αναπαράσταση της Ελλάδας του 2007. Χτίζω τη χώρα σαν ένα κάστρο, με τοίχους από γυαλί, αλλού διαφανείς, αλλού ημιδιαφανείς από υαλότουβλα. Το κάστρο κατοικούν ολίγοι άρχοντες, και άφθονοι υποτελείς τους βασάλοι, χλιδέμπορες, μαυραγορίτες, τα σόγια τους, μπεμπέκες, γελωτοποιοί. Η τέτοια δημογραφία προκύπτει αβίαστα αναλύοντας τις εκλογικές λίστες και σπαταλώντας δυο-τρεις βραδιές στην τηλεόραση· τα βλέπεις όλα.

Στον κάθε σκηνικό ρόλο μπορούμε αβίαστα να συστοιχήσουμε τα μέρη της τρέχουσας ηγεμονικής τάξης, τις ελίτ και τους παρατρεχάμενους: μεγαλοκεφαλαιούχους, υποτελείς πολιτικούς, μήντια σελέμπριτι, απόμαχους πρωταθλητές, οιωνοδημοσκόπους κ.ο.κ. Οπως και να συνθέσεις αυτό το ταμπλό βιβάν, θα φτάσεις στον ίδιο πυρήνα: μια φεουδαρχία, μεταμοντέρνα και πρωτόγονη εν ταυτώ.

Και ο λαός; Οι πολίτες; Πού βρίσκεται ο λαός σε αυτό το Xanadu (Ολίβια Νιούτον Τζων ή Αμπα; τι να διαλέξω για σάουντρακ;) Ε, ο λαός είναι απέξω… Το πλήθος βλέπει το Xanadu, περνάει ένα πανάκριβο σαββατοκύριακο στο επίγειο αντίστοιχο του, στη Μύκονο, χαζεύει τα σκάφη, τα ρεστοράν και τις σπιταρώνες, όσα φαίνονται, κι ύστερα επιστρέφει στο μόνο της ζωής του reality: στην ακατάπαυστη, στη λυσσαλέα μάχη για τη μη περαιτέρω εξαχρείωση. Οπου συνήθως ηττάται.

Το πλήθος διατάσσεται έξω από τα γυάλινα τείχη, σε ομόκεντρους κύκλους, με την εξαθλίωση να κλιμακώνεται προς την περιφέρεια. Στις παρυφές κατοικούν οι κλαταρισμένοι, το οριστικά καμένο ένα τρίτο των ντεσπεράντος. Ολοι οι υπόλοιποι συνωθούνται, μόνοι ή σε υποσύνολα, ανά συντεχνία, ανά λόμπι, ανά οικοδομικό συνεταιρισμό, μα βασικά μόνοι, όλοι εναντίον όλων, κουτουλιούνται ανελέητα, ή κουτουλάνε τον αέρα σε ένα ακατάπαυστο headbanging. Στόχος ζωής, στόχος του τέτοιου πολιτικού ζώου: να μην κατρακυλήσει κι άλλο στο ντεγκραντέ της εξαθλίωσης, να κρατηθεί στο φιλιατρό του άνω ενός τρίτου, λίγο πριν απ’ το πουργατόριο, αρκετά πριν απ’ την κόλαση του υπογείου.

Ζοφερό το instalation. Να το πούμε με άλλα λόγια. Οι εκτός Xanadu τι κάνουν; Γιατί κουτουλάνε φενακισμένοι, αντί να σπάσουν τον υαλοπίνακα που οι ίδιοι συντηρούν και ψηφίζουν; Διότι τα πλήθη εκχωρούν εύκολα την ευθύνη για τη διακυβέρνησή τους σε απρόσωπους κηδεμόνες, σε έναν μοντερνομασκοφόρο δεσποτισμό, υπονομευμένα από τη στρεβλή συνείδηση, από τον υπερτροφικό ατομισμό και από τον κατακερματισμό τους. Επειδή αυτός ο λαός-πλήθος δεν είναι πλέον ικανός να υιοθετεί και να διεκδικεί κοινούς σκόπους. Κερματισμένοι, ατομιστές, χωρίς κοινές εμπειρίες, χωρίς αίσθηση του συναποφασίζειν και του συμπάσχειν, οι πολίτες είναι ήδη μόρια ενός τυφλού πλήθους, που αντιλαμβάνεται την κοινωνία, την ίδια του τη ζωή, την ύπαρξή του, εργαλειακά.

Εκτός και αν… Οι νωπές οικολογικές καταστροφές απ’ τις πυρκαγιές σε εθνικούς δρυμούς και αστικά δάση προκάλεσαν, πέρα απ’ την οργή και την πικρία, μια πρωτόγνωρη πολιτική συνειδητοποίηση, πρωτόγονη ίσως, μα άκρως ενδιαφέρουσα. Το αδιάφορο, κερματισμένο και ατομικιστικό πλήθος συνειδητοποίησε ότι η μόνη του δυνατότητα έκφρασης και δράσης ανάμεσα στις μυλόπετρες του γραφειοκρατικού κράτους και της ασύδοτης αγοράς είναι η σύγκλιση σε ένα κοινό δημοκρατικό σχέδιο δράσης. Είδαμε εν σπέρματι αυτή τη σύγκλιση, τη ρευστή ενοποίηση στη βάση, την τάση για ανάληψη ευθύνης, για ταύτιση εντός μιας δρώσας πολιτικής κοινωνίας εντέλει. Τα αμήχανα φάσκελα, λ.χ., της βουβής διαδήλωσης στο Σύνταγμα δεν ήταν μόνο αμήχανα και βουβά. Ηταν και φάσκελα εναντίον του Xanadu, ήταν φάσκελα που έλεγαν κάτι για τη χρεοκοπία της αντιπροσωπευτικής, της μαζικής δημοκρατίας, εναντίον μιας ολιγωρούσας και ανεπαρκούς ελίτ που είναι εμφανώς ανίκανη ή και απρόθυμη να προστατεύσει ακόμη και τα συνομολογημένα του συνταγματικού χάρτη — τίποτε εκτός Xanadu, τίποτε εκτός προνομίων και κοψιδιών. Το πλήθος σάλεψε, σαν να κατέβηκε απ’ την κερκίδα, να καταλάβει τη σκηνή.

Το τέτοιο φάσκελο ήταν ισοδύναμο ψήφου. Θα επαναληφθεί;

 

Ένα βλέμμα, ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 26.08.2007

(γράφτηκε 23.08.2007)

Advertisements