«Σκέψου με τις αισθήσεις. Νιώσε με τον νου». Ο τίτλος της φετινής 52ης Μπιενάλε της Βενετίας, σε κόκκινο και πράσινο, υπάρχει διακριτικά στους χώρους της μεγαλύτερης εικαστικής έκθεσης του πλανήτη. Είναι η πρόταση του Ρόμπερτ Στορ, του πρώτου Αμερικανού που αναλαμβάνει την καλλιτεχνική διεύθυνση του υπεραιωνόβιου θεσμού. Ο Στορ εκ πρώτης όψεως φαίνεται να τα πηγαίνει πολύ καλά. Η έκθεση δεν έχει σχεδόν κανένα από τα οργανωτικά προβλήματα των παρελθόντων ετών, η τεχνική υποδομή δουλεύει, νέοι χώροι παραδόθηκαν προς χρήση και οι συμμετοχές έκαναν πάλι ρεκόρ: 76 χώρες παρουσιάζουν τις σκέψεις τους και τα αισθήματά τους σε εθνικά περίπτερα, εντός και εκτός Τζαρντίνι.

Σχεδόν ολόκληρη η πρώτη ημέρα του preview πέρασε υπό βροχήν, δυσκολεύοντας το art crowd – πολύ λιγότερο χίπικο και εναλλακτικό φέτος, υπερτερούν φανερά οι καλοντυμένοι και οι εύποροι. Και οι εκθέσεις συνολικά είναι πιο καλοντυμένες και τακτοποιημένες, ακόμη και στις ατέλειωτες διαδρομές του Αρσενάλε, δεν υπάρχει το βουητό και η αναρχική διάθεση των Μπιενάλε του μακαρίτη Szeeman, ιδίως του 1999, όταν εισήγαγε μαζικά τους Κινέζους. Ο Στορ παρουσιάζει φέτος τους Αφρικανούς, στο Check List Luanda Pop, για πρώτη φορά σε τέτοια έκταση, αλλά ακόμη κι εκεί επικρατεί ευταξία και σχετική ησυχία.

Στο Αρσενάλε, όσο το είδαμε, τις εντυπώσεις κερδίζουν τα έργα που ασχολούνται με τον πόλεμο, φωτογραφικά κυρίως. Τοιχογραφίες με σκιτσάκια νεκρών στρατιωτών του πολέμου του Ιράκ, φωτογραφίες ένστολων από πολέμους του 20ού αιώνα, αισθητική και εμπορική ανάλυση του οπλοπολυβόλου Καλάσνικοφ από ένα Βούλγαρο, έξοχες φωτογραφίσεις της ερειπωμένης Βηρυτού, βίντεο με ένα νεαρό Γιουγκοσλάβο στη βομβαρδισμένη γειτονιά του να παίζει ποδόσφαιρο με ανθρώπινη νεκροκεφαλή κ.λπ. Οι χειρισμοί του πολέμου από τους καλλιτέχνες είναι πικρές υπομνήσεις, μελαγχολικές καταγγελίες, δεν φέρουν καν οργή. Μα όσο θυμάμαι, ποτέ πριν τόσο πολλοί καλλιτέχνες δεν προσέγγισαν τον πόλεμο, από τόσες διαφορετικές αφετηρίες, με διαφορετικά μέσα και τρόπους. Ακόμη και στο ρωσικό περίπτερο μια ταινία με animation πραγματεύεται ευφάνταστα, μα πολύ φλύαρα, το μεταπυρηνικό μέλλον, με τον τρόπο των βιντεογκέιμ σκιτσάρει μια δυστοπία. Ενώ ο Ιάπωνας ανασυνθέτει τη μνήμη της Χιροσίμα (το δικό του Ολακαύτωμα), μέσα από τα ίχνη-απομεινάρια ενός σιδηροδρομικού σταθμού.

Το πρόσωπο που εκφράζει τη φετινή Μπιενάλε είναι νομίζω η Γαλλίδα καλλιτέχνις Σοφί Καλ. Στο μεγάλο της έργο στο γαλλικό περίπτερο και στο μικρότερο έργο της στην κεντρική έκθεση, η βετεράνος εικαστικός και διανοούμενη, τα είπε όλα για το θέμα της Μπιενάλε. Ο τίτλος του μεγάλου έργου, «Prenez soin de vous» – Take care of yourself (Να σε προσέχεις). Η Καλ έλαβε ένα μέιλ που τέλειωνε με αυτά τα λόγια, του τίτλου. Ηταν μέιλ αναγγελίας χωρισμού. Πήρε το μήνυμα και το έδωσε σε 102 γυναίκες διαφόρων επαγγελμάτων, να το αναλύσουν, να το εξηγήσουν, να το τραγουδήσουν, να το αναπαραστήσουν.

Οι 102 απαντήσεις χτίζουν το έργο: Η φωτογραφία της κάθε γυναίκας και η απάντησή της και το βίντεό της. Κείμενα, παρατηρήσεις, χιούμορ, κλάματα, ζωγραφιές. Ενα έργο που ξεδιπλώνεται διαρκώς, σαν βιβλίο και σαν ταινία, και φανερώνεται στον καθένα σαν δικό του. Τόσο προσωπικό, τόσο οικουμενικό…

Καιθημερινή, 09.06.2007

photo gallery>>

Advertisements