Στον Πέρη

Τρώγανε τριγυρισμένοι από ζωγραφιές. Κατσικάκι στη γάστρα με γενναίο οίνο Νεμέας. Το παλιό αθηναϊκό δίπατο, σε κλιτύ λόφου αρχαίου, αγκάλιαζε τους ανθρώπους μες στη σιγαλιά του αργού απομεσήμερου, αγκάλιαζε τα ελαφρά λόγια τους, τα έργα τους, τη σκόνη του βίου και την παρηγοριά της συντροφιάς.

Αγιοι, θηρία, λιθοδομές, πρόσωπα, τηλεοράσεις και αυτοκίνητα, σγουροί βασιλικοί, ώχρες και χοντροκόκκινα, τεφρά και λουλάκια, χαρτιά και ξύλα, ζωντανεύουν, βγαίνουν από τα κάδρα τους και πλέουν ανάμεσα σε διηγήσεις και τσουγκρίσματα. Τρώγουν και ευφραίνονται και μνημονεύουν. Είναι άνοιξη και είναι Αττική.

Ο νοικοκύρης διηγείται τη συνάντησή του με τον Αγριόγατο των Πεταλιών. Αναπαυόταν στη σκιά, απομεσήμερο, άκουγε τζιτζίκια και τριξίματα καλοκαιριού. Και νάτος: Πλησιάζει αθόρυβος, περήφανος, εξετάζει ενοχλημένος τον παρείσακτο άνθρωπο. Σιγά σιγά μη τον διώξει, ο άνθρωπος ανοίγει μια σαρδέλα και την ακουμπά παράμερα. Γυρνάει να δει τον Αγριόγατο, άφαντος… Είχε απογυρίσει κι είχε έρθει από πίσω του. Πλησίασε την κονσέρβα, έφαγε την προσφορά και χάθηκε όπως ήρθε. Εκτοτε ερχόταν μόνο νύχτα, έπαιρνε το φίλεμα, ψάρι του κουτιού, ψωμί στο λάδι, και χανόταν στο σκοτάδι. Πραγματικός άγριος, σας λέω, ανεξάρτητος και αυτάρκης, όχι από τα σκιαγμένα που γυρνάνε αδέσποτα.

Να λοιπόν, ο αγριόγατος επισκέπτεται ένα αθηναϊκό σπίτι, περνώντας αυτοκινητόδρομους, διόδια, ντράιβ-ιν αγορές, λεωφόρους και κόμβους. Περνάει στην κουβέντα των ανθρώπων και τους κουβαλάει την ανατριχίλα της γης, τους βοηθά να μονιάσουν μες στον μύθο και την καταλαγή. Ετσι, σαρκώνονται με νόημα οι ζωγραφιές που περιτριγυρίζουν τους συνδαιτυμόνες· είπαμε: άγιοι, θηρία, λιθοδομές, σγουροί βασιλικοί, στολίδια, μαζί με αυτοκίνητα και τηλεοράσεις, μαζί με γραφές. Τα έργα θέλουν παραμύθι για να δέσουν.

Ο νοικοκύρης λέει κι άλλες ιστορίες. Αφηγείται με οικονομία λόγου, χρωματίζει χαρακτήρες και πράξεις, ζυγίζει το αίσθημα. Μετά τον Αγριόγατο των Πεταλιών, σειρά έχουν οι άνθρωποι· παράξενοι, δυνατοί κι αυτοί, πλάνητες της Ευρώπης, πλασμένοι για αφιλοκερδή κατορθώματα, για βάσανα με αίσιο τέλος. Κόσμοι λησμονημένοι, παρότι κοντινοί, έρχονται στο τραπέζι με το κόκκινο κρασί και τον χαλβά. Ο παππούς τρίβει στραγάλια στο γουδί κι ύστερα τ’ ανακατεύει με ζάχαρη, μοσχοκάρφια και κανέλα. Το ελάχιστο μεγαλώνει. Οι άνθρωποι μιλούν γι’ ανθρώπους.

Βλέπω τη σκηνή: το γεύμα μες στις ζωγραφιές, μέσα στις ιστορίες. Τέχνη του ιστορείν. Τέχνη του ζην. Οι ζωγραφιές του οικοδεσπότη είναι διαρκείς προσκλήσεις προς την τέχνη της ζωής. Το έργο που τελείται εκεί είναι ακριβώς αυτό που περιγράφει ο φιλόσοφος Μερλώ Ποντύ: ο ζωγράφος τήκεται μέσα στον κόσμο, γίνεται ένα με τον κόσμο. Μαζί με τον καλλιτέχνη, οδηγό και σαμάνο, Στάλκερ, οι συνομιλητές παίρνονται κι αυτοί από την πνοή του συμβάντος, και γίνονται ένα με τον κόσμο κι αυτοί.

Η ψηλοτάβανη κάμαρα τα οικονομεί όλα και τα χωράει μες στη θερμή αγκάλη της: τον Αγριόγατο, το αποκάρωμα στους Πεταλιούς, τη δροσερή νύχτα, τον Καραγκιόζη των Πετραλώνων, το κοκκινόχωμα της Πεντέλης, το αγιωργίτικο της Νεμέας, την Αθήνα που βομβεί απ’ έξω διακριτικά, έναν Γαργαντούα Βούλγαρο, κάτι τσομπανόσκυλα στη μέση της Ευρώπης, μια φωτογραφία του Γεωργίου Λαμπάκη απ’ την Εύβοια, μια εκκλησιά της Αίγινας, τον Ματίς, τον Μπρακ, τον Κόντογλου, τον Παπαδιαμάντη, την αύρα του παππού Αναστάση από την Κωστάντζα ώς τα μεταλλοχυτήρια του Πειραιά, τις προσευχές της Μανταλένας, τα καμπανίσματα του εσπερινού.

Πόσα χωράνε σε μια κάμαρα…

Αναζητήθηκε ο ζωγράφος, αργότερα, να μιλήσει για τις ζωγραφιές του στο κοινό. Δεν μπόρεσε· προφασίσθηκε ότι «επολεμούσε εις τον κορνιζά», ετέλειωσε η μπαταρία στο κινητό, είχε τρεχάματα… Δεν είχε τι να πει, έτσι στεγνά. Μιλιέται η ζωγραφική; Και άλλα τέτοια. Πού να δώσεις να καταλάβει στον κάθε ανυποψίαστο αθώο, τον πόνο του κόσμου, σαν που «χαράζει στήθος βαθύ περιστεριού»;

Γυρνώ σπίτι κατάκοπος μα ελαφρύς. Η τέχνη σού φανερώνεται σαν θέλεις να τη δεις, όταν είσαι έτοιμος μες στην αμεριμνησία. Σαν τη ζωή. «Εκύκλωσαν αι του βίου με ζάλαι, ώσπερ μέλισσαι κηρίον, Παρθένε…»

Eνα Bλεμμα, KAΘΗΜΕΡΙΝΗ, 02.04.06

 

ζωγραφική: Πέρης Ιερεμιάδης >>

Advertisements