You are currently browsing the tag archive for the 'gay' tag.
VASSILI & MARC: Engaged. (Erwin Olaf for The New York Times)
Οι γάμοι ομοφύλων στην Τήλο ―το παρ’ ημίν Ρήνο, Νεβάντα― αναδεικνύουν κρυφές πτυχές του κοινωνικού βίου. Κρυφές, στο μέτρο που παραμένουν αποσιωπημένες, παρότι ευρέως γνωστές, και εν πολλοίς σιωπηρά αποδεκτές ή τουλάχιστον ανεκτές. Αλλά δεν μιλάμε για γάμους ομοφυλοφίλων, αλλά για γάμους ομοφύλων· το δεύτερο είναι ορθότερο γραμματικά και πολιτικά, εφόσον δεν κάνει μνεία για τη σεξουαλική δραστηριότητα των νυμφευομένων, αλλά μόνο για το φύλο τους. Με αυτή τη μικρή, μα κρίσιμη λεκτική μετατόπιση, αποσυνδέουμε τους τωρινούς γάμους από τα στερεότυπα και τις επικρατούσες δόξες περί ομοφυλοφιλίας παρελθουσών εποχών. Τους αποσυνδέουμε από τους γάμους «βασιλισσών» του ‘70 και του ΄80, από τα στερεότυπα της αδελφής και του γυναικωτού, από τις εικόνες του «Κλουβιού με τις τρελές» και του «Βίκτωρ-Βικτώρια», εικόνες ιλαρές και ανθρώπινες, συχνά και εύστοχες, ωστόσο εικόνες λίγο-πολύ στερεοτυπικές.
Η γλωσσική μετατόπιση δείχνει και άλλες μετατοπίσεις. Η αστικοποίηση της ζωής, η ανωνυμία μες στο πλήθος της μητρόπολης, η κατίσχυση του ατομικισμού, η χειραφέτηση των γυναικών, η συρρίκνωση της οικογένειας, η υποχώρηση του σεξουαλικού πουριτανισμού παλαιού τύπου, τα κινήματα για τα δικαιώματα των μειονοτήτων, όλα αυτά και άλλα πολλά, άλλαξαν τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε την ομοφυλοφιλία. Σήμερα η ομοφυλοφιλία δεν θεωρείται νόσος, δεν θεωρείται διαστροφή, έχει αλλάξει άρδην και το λεξιλόγιο και το εννοιολόγιο: είναι επιλογή.
Τι να ‘λεγε σήμερα ο Φουκώ;
Η απόσταση από τη διαστροφή στην επιλογή είναι τεράστια. Και διανύθηκε σε περίπου τρεις δεκαετίες, σε μια γενιά. Ας σκεφτούμε ότι στη δεκαετία του ‘80, ακόμη και στους κόλπους του εγχώριου κινήματος για την απελευθέρωση των ομοφυλοφίλων, δεν μιλούσαν ευθέως για επιλογή, αλλά δέχονταν και πιο συντηρητικούς χαρακτηρισμούς, όπως λ.χ. παρέκκλιση, ή παράλληλη σεξουαλικότητα. Η εν τω μεταξύ εξέλιξη οφείλει πολλά στη σκέψη του Μισέλ Φουκώ και των μεταφουκωϊκών, που υποστήριξαν ότι το φύλο είναι κατασκευή, και έδωσαν θεωρητικό σχήμα σε ό,τι ήδη συνέβαινε στους βίους των ανθρώπων: το σεξ αποσυνδεόταν όχι μόνο από την αναπαραγωγή αλλά και από τον γάμο και από τα στερεότυπα φύλου.
Βέβαια η θεωρητική και μειονοτικοκινηματική ευφορία του ‘70-‘80, η λύσσα για αυτοπραγμάτωση των ατόμων, συνέχεια εν πολλοίς των πολιτικών και υπαρξιστικών κινημάτων του ‘60-’70, συνοδευόταν από μια ομότροπη καθημερινότητα, από μια ομότροπη υλικότητα: Το σεξ εκείνα τα χρόνια, μεταξύ ετερόφυλων ή ομόφυλων, ήταν χαρά, ήταν πανηγύρι, ήταν αυτοσκοπός και αυτοπραγμάτωση, ήταν λήψις ζητουμένου. Ο διανοητικός οίστρος διακόπηκε βιαίως από μια νόσο που λειτούργησε ως μεταφορά ― όπως προσφυώς περιέγραψε το AIDS η Σούζαν Σόνταγκ, επιφανές τέκνο του προειρηθέντος κινήματος χειραφέτησης.
Το AIDS τα άλλαξε όλα. Η χαρά έγινε κατάρα. Η ελευθερία είχε ένα τίμημα: εδίδετο έναντι του ρίσκου της νόσου και του θανάτου. Κατά ειρωνική σύμπτωση, κάποιοι επιφανείς της χειραφέτησης, επλήγησαν θανάσιμα από τη νόσο ― όπως λ.χ. ο Μισέλ Φουκώ. Και η κατάρα της μεταφοράς, της μεταφοράς που ενοχοποιούσε και πάλι το ελεύθερο σεξ, δόθηκε άκριτα, σκληρά, βιαστικά στους ομοφυλόφιλους, σε αυτούς που ήδη είχαν ονομαστεί gay-χαρούμενοι και είχαν αναποδογυρίσει τη φόδρα του στερεότυπου: χαρούμενοι άντρες με κοντό μαλλί και μουστάκι, αρρενωπoί και macho, και leather, περισσότερο Φρεντ Μέρκιουρι και Village People, και πολύ λιγότερο drag queen.
Αυτοί οι χαρούμενοι, οι γκέι, πρωτοπορούσαν τότε στην ελεύθερη σεξουαλικότητα και αποενοχοποιούσαν έφηβους και έφηβες ως προς το σώμα τους και τα αισθήματά τους. Το έζησε και η Ελλάδα, και όχι μόνο στη Μύκονο.
Η κατάρα του AIDS όμως δεν αρκούσε· τις δεκαετίες που ακολούθησαν, ο ατομικισμός άλλαξε κι αυτός, έγινε απληστία και κυνισμός, έγινε συντηρητισμός και νέος πουριτανισμός. Οι γκέι αποσύρθηκαν απ’ το προσκήνιο, σχεδόν λούφαξαν, φοβόντουσαν το κράξιμο και το ξεμπρόστιασμα, το outing. Αλλά εν τω μεταξύ ήσαν πολλοί· όλοι ζούσαμε μαζί τους, στις οικογένειες ή στις παρέες μας· και είχαν (έχουν) διαποτίσει τα μήντια, τη βιομηχανία της ψυχαγωγίας, τη μόδα. Ενσωματώθηκαν σε ένα κονωνικό συνεχές: από αόρατοι σιωπηλοί, έως μέλη ενός ημιορατού gaytto. Και τώρα ενσωματώνονται ακόμη περισσότερο, με τους γάμους και τα συμβόλαια συμβίωσης ― αντινομικά: συντηρητικά, προσομοιώνοντας το ζευγάρι και την βαλλόμενη πυρηνική οικογένεια, αλλά και έχοντας αλλάξει την εννοιολόγηση του ζευγαριού και της οικογένειας, ωθώντας και τους ετεροφυλόφιλους σε άλλη αντίληψη του εαυτού.
Ένα βλέμμα, Καθημερινή 08.06.2008
Οι μεγάλοι κατασκευαστές καλλυντικών διαπιστώνουν ραγδαία αύξηση της κατανάλωσης προϊόντων ειδικών για άνδρες. Οχι είδη ξυρίσματος και άφτερ-σέιβ Ολντ Σπάις, αλλά άκρως εξειδικευμένα προϊόντα περιποίησης προσώπου, ενυδατικές κρέμες, αντιγηραντικές μάσκες, βάλσαμα για τα μάτια, προϊόντα αποτρίχωσης, βαφές μαλλιών. Σχεδόν δεν υπάρχει είδος που κυκλοφορεί για γυναίκες, που να μην κυκλοφορεί και για άνδρες. Μάλιστα, η πρωτοποριακή εταιρεία του Σαν Φρανσίσκο Nancy Boy (γκέι προελεύσεως και μετροσέξουαλ διασποράς πλέον), με φυσικά προϊόντα περιποίησης μόνο για άνδρες, διαβεβαιώνει τις γυναίκες πελάτισσες ότι τα προϊόντα της είναι ανώτερα από τα ειδικά γυναικεία…
Εξ όνυχος τον λέοντα. Είναι προφανές ότι δεν μιλάμε πια απλώς για το grooming του τζέντλεμαν, αλλά για αλλαγή παραδείγματος: μιλάμε για τον καλλωπισμό του μετροσέξουαλ. Ο όρος μετροσέξουαλ είναι περιεκτικός: ο άνδρας μας είναι μανιώδης του στυλ, φροντίζει σχολαστικά την εμφάνισή του, γνωρίζει φίρμες, υλικά και τεχνικές, αφιερώνει χρόνο και χρήμα. Αυτή η αφοσίωση στο στυλ και την ευεξία δεν τον καθιστά κατ’ ανάγκην θηλυπρεπή, κάθε άλλο: ο μετροσέξουαλ χτίζει το νέο πρότυπο ανδρισμού, ελκυστικό προπάντων στους άνδρες, και ίσως και στις γυναίκες. Επίσης δεν είναι κατ’ ανάγκην γκέι. Πώς άλλωστε; Από τον καιρό των Village People στα τέλη των ’70s, η γκέι κοινότητα είχε επεξεργαστεί μορφές του νεο-macho, ανατρέποντας τα στερεότυπα και εγκαθιδρύοντας άλλα: το leather macho, τη λατρεία των μυώνων, τους αρκούδους κ.λπ.
Μια πρώτη εμφάνιση του μετροσέξουαλ μπορεί να εντοπιστεί στον γιάπη του ’80, για τον οποίο ο καταναλωτισμός γίνεται υποκατάστατο της κοκαΐνης. Ο Μπρετ Ιστον Ελλις είχε αποδώσει αυτή τη φρενίτιδα στο μυθιστόρημά του American Psycho (1991), μ’ ένα παραλήρημα: παρέθετε ονόματα και μοδάτες φίρμες, ετικέτες και brand names· η κατανάλωση ήταν η αναδυόμενη θρησκεία, και νέα θεότητα ήταν ο Εαυτός. Λίγα χρόνια αργότερα, στα μισά των ’90s, ο Βρετανός δημοσιογράφος Mαρκ Σίμπσον έριξε τον όρο «μετροσέξουαλ» στην εφημερίδα Indepedent και η συζήτηση κρατάει αναμμένη έκτοτε.
Μπορούμε ήδη να ανιχνεύσουμε τον ψυχοκοινωνικό πυρήνα του σημερινού μετροσέξουαλ: τον ναρκισσισμό. Ο μέτρο- δεν είναι μόνο γιάπης, είναι μια πολύ ευρύτερη κατηγορία, χωρίς πάγια δημογραφικά χαρακτηριστικά. Δεν ανήκουν σε μια τάξη στελεχών ή κερδοσκόπων, όπως οι γιάπηδες των ’80s, δεν είναι κατ’ ανάγκην υψηλού μορφωτικού επιπέδου, δεν προέρχονται από ένα ορισμένο προαστιακό γένος. Ο,τι συνδέει τους μετροσέξουαλ είναι η συμπεριφορά, το ήθος, το habitus, μια στάση έναντι του εαυτού. Υπό μία έννοια, ο μετρο- είναι αυθεντικός εκφραστής μιας διάχυτης κουλτούρας ναρκισσισμού, και όχι μόνο του lifestyle του ναρκισσισμού. Ο,τι προδιέγραφαν θεωρητικά ο Μαξ Βέμπερ πριν από έναν αιώνα, και ο Κρίστοφερ Λας, πριν από τρεις δεκαετίες, σήμερα είναι διακριτός κοινωνικός τύπος, ένας ιδιότυπος με ανάγλυφους χαρακτήρες και ξεχωριστή συμπεριφορά: παντού γύρω μας.
Τέκνο της μητρόπολης, του αστικού χώρου, των μίντια και των σικ μαγαζιών, τέκνο κάποιων παραφυάδων του ρομαντισμού, ο μετροσέξουαλ έχει μακρινό πρόγονο τον δανδή του Μπωντλέρ και του Οσκαρ Ουάιλντ, τους νεορομαντικούς του ’70 και του ’80· κάποτε μπορεί να θυμηθεί αμυδρά τον λόρδο Μπάιρον. Ο,τι κυριαρχεί όμως στην παρούσα συνθήκη είναι η κατανάλωση· κατανάλωση εμπορευμάτων, στυλ, κάλλους, εαυτού.
Stewart Granger, Oscar Wilde, Beau Brummell
Ο μετρονάρκισσος αντλεί απόλαυση από τον εαυτό του, ως αυτό που είναι, που μπορεί να ήταν, που ποθεί να γίνει. Το σεξ, το φλερτ, η ζωική ορμή, η έλξη του άλλου, είναι δευτερεύουσες ή ασήμαντες παράμετροι σε αυτό το συγκείμενο. Η απόλαυση του μετρο- δεν αντλείται από το άλλο σώμα. Η σεξουαλικότητα μπορεί να προκαλεί δυσφορία ή απώθηση, εφόσον αναγκαστικά περιέχει τον άλλο, εφόσον είναι ανταλλαγή υγρών και βασάνων.
Το νέο ανδρικό πρότυπο προβλέπει άνδρες που ζουν αυτάρκεις και ασίγαστοι καταναλωτές, εντός του λατρευόμενου εαυτού, περιβαλλόμενοι από ομοίους ασέξουαλ, ιδανικά πλούσιους, τεκνούς, αυτοερωτιζόμενους, αιώνια αγόρια στοιχειωμένα από Πίτερ Παν και Ντόριαν Γκρέι. Στη ζωή τους η γυναίκα είναι bimbo, είναι bitch, είναι αδερφομάνα, είναι φιλενάδα και συνάδελφος, αλλά ποτέ ερωμένη και μούσα, ποτέ σύντροφος.
Αναγνωρίζετε δικές σας πλευρές, δικούς σας ανθρώπους; Είναι φυσικό. Δείτε το, ψαύστε το, απενοχοποιηθείτε. Αλλά μη μείνετε μόνο στον νάρκισσο εαυτό σας.
Ένα βλέμμα, ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 1811.2007
